Prawo

Wstęp

Zagadnienie dyskryminacji, w sposób szczegółowy zostało zdefiniowane w polskim prawie stosunkowo niedawno. Głównym motorem zmian legislacyjnych w tym kierunku były dążenia Polski do członkostwa w strukturach Unii Europejskiej, gdzie zasada równości oraz  zakaz dyskryminacji, to wartości fundamentalne. Punktem wyjściowym polityki krajów europejskich była chęć zniesienia nierówności kobiet i mężczyzn w zatrudnieniu. Z czasem, aktywność legislacyjna skierowana została również na inne przesłanki prawnie chronione tj. rasa, pochodzenie etniczne, religia/przekonania, wiek, niepełnosprawność i orientacja seksualna, oraz na obszary życia inne niż zatrudnienie, tj. edukacja, zabezpieczenie społeczne, opieka zdrowotna czy dostęp do dóbr i usług. Polska przystępując do Unii Europejskiej dokonała zasadniczej zmiany w prawie pracy, precyzujących takie pojęcia jak dyskryminacja bezpośrednia, dyskryminacja pośrednia, molestowanie, molestowanie seksualne, zmuszanie do dyskryminacji, odwrócenie ciężaru dowodu w postępowaniach o nierówne traktowanie czy zakaz działań odwetowych wobec pracowników decydujących się na dochodzenie swoich praw naruszonych dyskryminacją. Adekwatna ochrona przed dyskryminacją w innych obszarach życia poza zatrudnieniem pracowniczym, obowiązuje w Polsce od 1 stycznia 2011 r. (w tym dniu weszła w życie Ustawa o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania z 3 grudnia 2010 r.).

Zbiór orzecznictwa, który prezentujemy poniżej, obejmuje wyroki zarówno Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, sądów krajowych jak również Europejskiego Trybunału Praw Człowieka – sądu właściwego dla krajów członkowskich Rady Europy. Orzecznictwo krajowe choć coraz bardziej rozbudowane, w odniesieniu do niektórych zagadnień czy obszarów życia, wciąż nie odpowiada na wątpliwości interpretacyjne pojawiające się przy stosowaniu przepisów antydyskryminacyjnych w praktyce. Źródłem wiedzy zalecanym i pomocnym w tym zakresie, powinny zatem być wyroki sądów międzynarodowych.

Najwięcej orzeczeń sądów krajowych których przedmiotem jest złamanie zakazu dyskryminacji dotyczy obszaru zatrudnienia. Niestety wciąż brakuje jeszcze wyroków wydanych na podstawie polskiej Ustawy o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Dlatego też, publikacja obejmuje różnorodne orzecznictwo sądów krajowych, które mimo tego że zostało wydane na podstawie innych przepisów, jak na przykład odnoszących się do ochrony dóbr osobistych, pośrednio również odnosi się do problemu dyskryminacji. Prezentowane zestawienie orzeczeń, zawiera również omówienie wybranych wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który jako organ Rady Europy orzeka o naruszeniach Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, którą Polska ratyfikowała w 1993 r., a której art. 14 stanowi, że korzystanie z praw i wolności wymienionych w Konwencji powinno być zapewnione bez jakiejkolwiek dyskryminacji.

Poniżej znajdziecie Państwo subiektywny wybór orzecznictwa, którego autorzy dokonali, za cel stawiając sobie prezentację różnych aspektów prawnych zakazu dyskryminacji, z którymi zmagają się zarówno sądy krajowe jak i trybunały międzynarodowe. Zestawienie zawiera omówienia poszczególnych wyroków uporządkowanych według kryterium przesłanki prawnie chronionej, ze względu na którą doszło do nieuprawnionego różnicowania. Przygotowane niżej zestawienie orzeczeń wraz z omówieniami służyć ma nie tylko prawnikom, którzy z podobnymi sprawami będą mieć do czynienia w swojej codziennej pracy zawodowej. Celem autorów było, aby publikacja ta była możliwa do wykorzystania także przez same osoby doświadczające nieobiektywnego nierównego traktowania jako źródło informacji o potencjalnych możliwych krokach na drodze dochodzenia naruszonych dyskryminacją praw.


AUTORZY:
Karolina Kędziora i Krzysztof Śmiszek
Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego

Pobierz materiał w pliku PDF

 

    następny następny