Bibliografia
Okładla dla

Państwo, samorządy, organizacje pozarządowe i wspólnoty lokalne wobec ubóstwa i wykluczenia społecznego : raport z badań

Instytut Pracy i Spraw Socjalnych,

Autor/-ka praca zbiorowa
Rok2007
Zasięgogólnopolski
Rodzaj dokumenturaport
Rodzaj danychilościowe i jakościowe
Rodzaj badanianaukowe


Hasło słownikowe Wykluczenie społeczne

OD KOORDYNATORA PROJEKTU
Gdy analizujemy działania ukierunkowane na zwalczanie ubóstwa i wykluczenia społecznego, to, zgodnie z zasadą subsydiarności, poszukujemy dowodów takich działań najniżej: w środowisku, z którego pochodzą osoby ubogie oraz w najbliższym otoczeniu instytucjonalnym - lokalnej wspólnocie i wśród lokalnych organizacji. Dlatego także w zadaniach projektu "Ubóstwo i wykluczenie społeczne oraz metody ich zwalczania" (PBZ-MIN-006/H02/2003) przewidziane zostały badania najbliższego otoczenia osób zagrożonych i dotkniętych analizowanym zjawiskiem. Przeprowadzono trzy badania empiryczne: (1) samorządów lokalnych, (2) organizacji społecznych działających lokalnie oraz (3) więzi i kontaktów łaczących osoby ubogie ze środowiskiem i lokalnymi instytucjami. Badania te, głównie o charakterze jakościowym, o tyle były istotne, że dramatyczna historia Polski i związane z nią uwarunkowania polityczno-ekonomiczne zburzyły tradycyjny świat wspólnot lokalnych (communities). Miedzy rodziną a narodem, jak ukazały to badania Stefana Nowaka, powstała "czarna dziura", z której teraz nie tak łatwo wydobyć wartości, stanowiące fundament budowania wspólnoty. Tym bardziej, że obecnie także nie ma warunków do spokojnego ich odtwarzania i tworzenia, ponieważ logika rozwoju współczesnego świata zmierza w kierunku kształtowania społeczeństwa wysoce mobilnego i łączącego się poza i ponad tradycyjnymi strukturami zarówno przemysłowymi, jak i terytorialnymi. Podejmując badania podmiotów z najbliższego otoczenia osób zagrożonych i dotkniętych ubóstwem i wykluczeniem społecznym, przyjęto założenie, że w działaniach na rzecz zwalczania analizowanych zjawisk nie można pominąć wspólnot lokalnych i organizacji społecznych, bo to one są ogniwem integracji i reintegracji społecznej. Odbudowanie czy wzmocnienie wspólnoty lokalnej i jej partnerstwa z lokalnymi instytucjami jest warunkiem powodzenia procesów integracji i inkluzji. Stąd w badaniach tak wiele uwagi poświęcono zdolności wspólnot lokalnych i ich instytucji do podjęcia nowych wyzwań społecznych. Autorom chodziło nie tylko o zdiagnozowanie sytuacji w mniej znanych miejscach kraju, lecz także o ukazanie warunków, które ułatwią wspólnotom skuteczne działania na rzecz zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego. Temu poświęcony jest niniejszy zeszyt, kolejny z prezentujących wyniki badań projektu.


SPIS TREŚCI
OD KOORDYNATORA PROJEKTU

Rozdział 1
SAMORZĄD LOKALNY WOBEC UBÓSTWA I WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO
Wprowadzenie
1. Cel, przedmiot i zakres badania
2. Samorząd terytorialny wobec problemu wykluczenia w świetle przepisów i praktyki. Charakterystyka zadań
2.1. Społeczność lokalna w systemie polityki samorządu terytorialnego
2.2. Polityka społeczna samorządu terytorialnego wobec problemów wykluczenia społecznego
3. Metodologia oraz źródła i jakość informacji wykorzystanych w pracy
4. Postrzeganie wykluczenia społecznego w analizowanych gminach
4.1. Kim są wykluczeni?
4.2. Społeczny kontekst wykluczenia społecznego
4.3. Działania wobec wykluczonych
4.4. Wykluczenie społeczne a marginalizacja i ubóstwo
4.5. Postrzeganie wykluczenia społecznego – wnioski
5. Miejsce problemu wykluczenia społecznego w strategiach rozwiązywania problemów społecznych. Zadania organów samorządu terytorialnego wynikające ze strategii
5.1. Autorzy strategii, konstrukcja dokumentu i definiowanie pojęć
5.2. Diagnoza sytuacji i kluczowe problemy społeczne
5.3. Proponowane działania
5.4. Metody wdrożenia, monitorowania i źródła wsparcia
6. Najważniejsi uczestnicy procesu decyzyjnego w ramach działań na rzecz zwalczania wykluczenia społecznego
6.1. Wójt/burmistrz gminy
6.2. Zastępca burmistrza/wójta, sekretarz gminy
6.3. Kierownik OPS i pracownicy socjalni
6.4. Rada gminy i radni
6.5. Gminna komisja ds. rozwiązywania problemów alkoholowych
6.6. Gminne Ośrodki Kultury
6.7. Sołtysi
6.8. Inni partnerzy lokalni
7. Kompetencje i zasoby finansowe w samorządowej polityce społecznej
8. Ocena prowadzonej przez samorządy polityki wobec wykluczenia
9. Podsumowanie
10. Wnioski i rekomendacje

Rozdział 2
WSPÓŁPRACA PAŃSTWA I ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH W ZWALCZANIU UBÓSTWA I WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO. PRÓBA OCENY
Wprowadzenie
1. Uwarunkowania społeczno-polityczne
1.1. Uwarunkowania historyczne
1.2. Modele partnerstwa i federalizacji sektora
1.3. Uwarunkowania ustrojowe – partnerzy czy konkurenci?
2. Instytucjonalne ramy partnerstwa publiczno-społecznego
2.1. Główni aktorzy partnerstwa
2.2. Prawne kanały współpracy
2.3. Zasady i priorytety współpracy
2.4. Finansowa wartość współpracy
2.5. Mechanizm 1%
2.6. Inne formy współpracy
3. Rzeczywistość partnerstwa – kwestie problemowe
3.1. Oceny partnerów
3.2. Wskazania eksperckie
4. W stronę przesunięcia akcentów – od budowania obywatelskości do ekonomii społecznej – hipotezy
5. Metodologia doboru partnerstw do badania
5.1. Cel badań i klasyfikacja działań partnerskich
5.2. Technika i kryteria doboru
5.3. Inicjatywy i działania wybrane i przebadane
6. Wyniki – raport z badań
6.1. „Druga Szansa” – Wolski Program Reintegracji Społecznej
6.2. „Samodzielnie w przyszłość”
6.3. „Praca w posagu” – model wychodzenia z rodzinnego bezrobocia na wsi
6.4. Manufaktury integracyjne w projekcie "Nowa Huta -Nowa Szansa"
6.5. Zielone miejsca pracy
6.6. Razem można więcej
6.7. Uniwersytet Otwarty POKOLENIA
6.8. Bobolice gminą ludzi odpowiedzialnych za los osób zagrożonych wykluczeniem społecznym
7. Wnioski i rekomendacje
7.1. Wnioski z badań wtórnych
7.2. Wnioski z badań własnych

Rozdział 3
NIEFORMALNE SIECI WSPARCIA LUDNOŚCI ŻYJĄCEJ W BIEDZIE (na wsi i w małym mieście)
Wprowadzenie
1. Wsparcie społeczne jako przedmiot badań naukowych
1.1. Wsparcie społeczne – wybrane aspekty teoretyczne i empiryczne
1.2. Badania nad wsparciem społecznym
2. Charakterystyka badań
2.1. Wprowadzenie
2.2. Teren badań
2.3. Dobór respondentów i realizacja badań
3. Charakterystyka społeczno-demograficzna badanych
3.1. Cechy społeczno-demograficzne
3.2. Sytuacja rodzinna
4. Sytuacja życiowa
4.1. Problemy dnia codziennego
4.2. Materialne warunki życia
4.3. Sposoby radzenia sobie w życiu
4.4. Kondycja materialna otoczenia społecznego
4.5. Kondycja psychiczna badanych
5. Kontakty społeczne ludzi żyjących w biedzie w ramach kręgów nieformalnych i instytucji formalnych
5.1. Kontakty społeczne ludzi żyjących w biedzie w ramach kręgów nieformalnych
5.2. Kontakty społeczne z lokalnymi instytucjami
5.3. Podsumowanie - cechy biedy badanych gospodarstw domowych
6. Wzory wsparcia społecznego ludności żyjącej w biedzie
6.1. Wsparcie potencjalne w ramach kręgów nieformalnych
6.2. Wsparcie rzeczywiste w ramach kręgów nieformalnych
6.3. Czynniki różnicujące wsparcie otrzymywane w ramach kręgów nieformalnych
6.4. Trwanie na zasiłku a wsparcie otrzymywane
7. Podsumowanie

BIBLIOGRAFIA

Załącznik 1
FORMULARZE BADAWCZE – DYSPOZYCJE DO ROZMÓW