Bibliografia
Okładla dla

Równość praw kobiet i mężczyzn. Ustawodawstwo Unii Europejskiej i Rady Europy. Teksty i komentarze.



Autor/-ka praca zbiorowa
Wydawca Centrum Praw Kobiet
Warszawa, 2001
ISBN83-906406-9-4
Liczba stron248


Obszar Prawo
Przesłanki Płeć


Problem równości kobiet i mężczyzn musi być postrzegany w perspektywie politycznej, społecznej i gospodarczej. Z punktu widzenia politycznego udział kobiet w procesach decyzyjnych w życiu publicznym jest wymogiem demokracji. Brak partycypacji kobiet nie jest wynikiem przeszkód natury prawnej lecz w dużej mierze społeczno-gospodarczych i kulturowych barier. Wymiar społeczno-gospodarczy jest niezwykle istotny dla sprawnego funkcjonowania organizmu gospodarczego, jakim jest rynek wewnętrzny w Unii Europejskiej.

Równość płci oznacza, iż nie można czerpać korzyści z dyskryminacji kobiet w zakresie płac. Taka sytuacja bowiem prowadziłaby do zakłócenia podstawowej zasady funkcjonowania rynku, konkurencji i zachwiałaby jedną z podstawowych wolności - swobodą przepływu osób. Dlatego też twórcy traktatów w dążeniu do tworzenia obszaru gospodarczego, wspólnego rynku, rynku wspieranego wolnością przepływu osób, usług, towarów i kapitału przewidzieli konieczność zapewnienia równej płacy za jednakową pracę lub za pracę o tej samej wartości.

Polityka społeczna, której celem miałoby stać się polepszenie warunków życia, pracy, kształcenia, zatrudnienia, stworzenia systemu zabezpieczenia społecznego nie stanowiła zasadniczego obszaru funkcjonowania Wspólnot Europejskich. Dopiero w 1978 r. w czasie spotkania szefów państw i rządów podkreślono potrzebę stworzenia polityki społecznej, która rangą swą odpowiadałaby polityce gospodarczej. W następstwie decyzji politycznej szefów państw i rządów uchwalony został Pierwszy Program Działania, który odnosił się do równego traktowania kobiet i mężczyzn w kategoriach nowej sfery polityki społecznej. W praktyce oznaczało to uznanie dla kompetencji Wspólnot w tej nowej dziedzinie ich działalności.
(ze Wstępu)


SPIS TREŚCI

Podziękowania
Przedmowa
Wstęp
Źródła prawa wspólnotowego i obowiązywanie aktów prawnych
Objaśnienia terminologiczne

CZĘŚĆ I

USTAWODAWSTWO I ORZECZNICTWO UNII EUROPEJSKIEJ
1. Artykuł 119. Traktatu Rzymskiego
Artykuł 141. Traktatu Amsterdamskiego

2. Dyrektywy Rady Europejskiej
Dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r.
ustanawiająca ogólne ramy równego traktowania w zakresie zatrudnienia i życia zawodowego

Dyrektywa Rady 97/80/WE z dnia 15 grudnia 1997 r.
w sprawie ciężaru dowodu w sprawach o dyskryminację ze względu na płeć
[13 lipca 1998 r. rozszerzona na Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej]

Dyrektywa Rady 96/97/WE z dnia 20 grudnia 1996 r.
zmieniającą Dyrektywę 86/378/EWG dotycząca realizacji zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zawodowych systemach zabezpieczenia społecznego

Dyrektywa Rady 96/34/EC z dnia 3 czerwca 1996 r.
w sprawie porozumienia ramowego na temat urlopu rodzicielskiego zawartego przez UNICE, CEEP i ETUC

Dyrektywa Rady 92/85/EWG z dnia 19 października 1992 r.
w sprawie wprowadzenia środków na rzecz poprawy zdrowia i bezpieczeństwa pracy pracownic w ciąży, w połogu i karmiących piersią (dziesiąta szczegółowa dyrektywa w rozumieniu art. 16. ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG)

Załącznik I - Niepełna lista czynników, procesów i warunków pracy, o których mowa w art. 4. ust 1.
Załącznik II - Niepełna lista czynników, procesów i warunków pracy, o których mowa w art. 6.

Dyrektywa Rady 86/613/EWG z dnia 11 grudnia 1986 r.
w sprawie stosowania zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet pracujących na własny rachunek, w tym w rolnictwie, oraz w sprawie ochrony kobiet pracujących na własny rachunek w czasie ciąży i ochrony macierzyństwa

Dyrektywa Rady 86/378/EWG z dnia 24 lipca 1986 r.
dotycząca realizacji zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zawodowych systemach zabezpieczenia społecznego

Dyrektywa Rady 79/7/EWG z dnia 19 grudnia 1978 r.
dotycząca stopniowej realizacji zasady równego traktowania mężczyzn o kobiet w dziedzinie zabezpieczenia społecznego

Dyrektywa Rady 76/207/EWG z dnia 9 lutego 1976 r.
w sprawie wprowadzania w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, szkoleń zawodowych i awansów oraz w zakresie warunków pracy

Dyrektywa Rady 75/117/EEC z dnia 10 lutego 1975 r.
w sprawie zbliżenia ustawodawstwa państw członkowskich w zakresie stosowania zasady równego wynagradzania kobiet i mężczyzn

3. Uchwały, Decyzje, Zalecenia
Decyzja Komisji z dnia 9 grudnia 1982 r.
w sprawie powołania Komitetu Doradczego do spraw Równych Szans Kobiet i Mężczyzn

Uchwała Rady 84/C 161/02 z dnia 7 lipca 1984 r. W sprawie działań na rzecz zwalczania bezrobocia wśród kobiet

Zalecenie Rady z dnia 13 grudnia 1984 r.
dotyczące popierania pozytywnych działań na rzecz kobiet

Uchwała Rady i Ministrów Oświaty zebranych na forum Rady z dnia 3 czerwca 1985 r.
zawierająca program działania w sprawie równych szans dla dziewcząt i chłopców w systemie oświaty

Uchwała Rady 88C 333/01 z dnia 16 grudnia 1988 r.
w sprawie reintegracji lub pó.nej integracji zawodowej kobiet

Uchwała Rady 88C 90/C 157/02 z dnia 29 maja 1990 r.
w sprawie ochrony godności kobiet i mężczyzn w miejscu pracy

Zalecenie Komisji 92/131/EEC(EWG) z dnia 27 listopada 1991 r.
w sprawie ochrony godno.ci kobiet i mężczyzn w pracy

Deklaracja Rady 92/C 27/01 z dnia 19 grudnia 1991 r.
dotycząca realizacji Zalecenia Komisji w sprawie ochrony godności kobiet i mężczyzn w pracy, zawierająca kodeks postępowania dotyczący zwalczania molestowania seksualnego w miejscu pracy

Zalecenie Rady 92/24/EWG z dnia 31 marca 1992 r.
w sprawie opieki nad dziećmi

Decyzja Komisji 95/420/WE z dnia 19 lipca 1995 r.
zmieniająca decyzję 82/43/EEC w sprawie utworzenia Komitetu Doradczego ds. Równych Szans Kobiet i Mężczyzn

Uchwała Rady i Przedstawicieli Rządów Państw Członkowskich Zebranych w Radzie 95/C 296/06 z dnia 5 października 1995 r.
w sprawie wizerunku kobiet i mężczyzn w reklamie i mediach

Zalecenie Rady Europejskiej 96/694/EC z dnia 2 grudnia 1996 r. w sprawie zrównoważonego udziału kobiet i mężczyzn w procesie podejmowania decyzji

Kodeks Postępowania
dotyczący wprowadzenia równego wynagrodzenia dla kobiet i mężczyzn za pracę o równej wartości

Wspólnotowy program działania na lata 2001-2005
związany z ramową strategią Wspólnoty na rzecz równości płci (ustanowiony decyzją Rady 2001/51/WE z dnia 20 grudnia 2000 r.)

Umacnianie polityki na rzecz równych szans kobiet i mężczyzn
Projekt rozdziału IV decyzji Rady 2001/0208(CNS), przyjmującej wytyczne do prowadzonej przez państwa członkowskie polityki zatrudnienia na rok 2002

4. Karta podstawowych praw Unii Europejskiej
Przyjęta w Nicei, 7 grudnia 2000 r.

5. Orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości

Sprawa 150/85 z dnia 24 czerwca 1986
JAQUELINE DRAKE v. CHIEF ADJUDICATION OFFICER [ECR, 1986,1995]
Treść: zasiłek na pielęgnację chorego
Dot. Dyrektywy Rady 79/7/EWG

Sprawa C-262/88 z dnia 17 maja 1990
DOUGLAS HARVEY BARBER v. GUARDIAN ROYAL EXCHANGE ASSURANCE GROUP [ECR, 1990, I-1889]
Treść: równa płaca dla kobiet i mężczyzn; wcześniejsza emerytura
Dot. art. 119 EWG, Dyrektywy Rady 75/117/EWG, Dyrektywy 76/207/EWG

Sprawa C-179/88 z dnia 8 listopada 1990
HANDELS-OG KONTORFUNKTIONAERERNES FORBUND I DANMARK v. DANSK ARBEJDGIVERFORENING (HERTZ v. ALDI) [ECR, 1990, I-3979]
Treść: warunki regulujące zwolnienie; nieobecność z przyczyny choroby spowodowanej ciążą lub połogiem
Dot. Dyrektywy 76/207/EWG

Sprawa C-177/88 z dnia 8 listopada 1990
ELISABETH JOHANNA PACIFICA DEKKER v. STICHTING ORMINGSCENTRUM VOOR JONG VOLWASSENEN (VJV-CENTRUM) PLUS [ECR, 1990, I – 3941]
Treść: odmowa zatrudnienia kobiety ciężarnej
Dot. Dyrektywy Rady 76/207

Sprawa C-409/95 z dnia 11 listopada 1997 r.
HELLMUT MARSHALL V. LAND NORDRHEIN-WESTFALEN [ECR, 1997, I - 6363]
Treść: pierwszeństwo dla kandydatek płci żeńskiej; klauzula restrykcyjna Dot. Dyrektywy Rady 76/207

Sprawa C-109/91 z dnia 6 października 1993 r.
GERARDUS CORNELIS TEN OEVER v. STICHTING BEDRIJFSPENSIOENFONDS VOOR HET GLAZENWSSERS-EN SCHOONMAAKBEDRIJF [ECR, 1993, I-4879]
Treść: równa płaca dla kobiet i mężczyzn; renta rodzinna; ograniczenia w czasie skutków w sprawie Barber
Dot. art. 119 Traktatu EWG

Sprawa C-127 /92 z dnia 27 października 1993
DR PAMELA ENDERBY v. PUBLICZNA SŁUŻBA ZDROWIA WE FRENCHAY I SEKRETARZ STANU DS. ZDROWIA [ECR, 1993. I-5535]
Treść: równa płaca dla kobiet i mężczyzn . ciężar dowodu Dot. art. 119. Traktatu EWG

Sprawa C-421/92 z dnia 5 maja 1994
GARBRIELE HABERMANN-BELTERMANN v. ARBEITERWOHLFAHRT, BEZIRKSVERBAND NDB./OPF. e.V. [ECR, 1994 I-1657]
Treść: nocna praca wykonywana przez kobietę w ciąży
Dot. Dyrektywy Rady 76/207

Sprawa C-408/92 z dnia 28 września 1994
CONSTANCE CHRISTINA ELLEN SMITH I INNI v. AVDEL SYSTEMS LTD [ECR, 1994, I-4435]
Treść: równe wynagrodzenie; pracownicze systemy emerytalne; zróżnicowany wiek emerytalny w zależności od płci.
Dot. art. 119 Traktatu EWG

Sprawa C-32/93 z dnia 14 lipca 1994
CAROLE LOUISE WEBB v. EMO AIR CARGO (UK) LTD [1994] ECR I-3567
Treść: zastępstwo kobiety na urlopie macierzyńskim; kobieta zastępująca okazuje się być w ciąży; zwolnienie.
Dot. Dyrektywy 76/207

Sprawa C 28/93 z dnia 28 września 1994
MARIA GERDA VAN DEN AKKER I INNI v. STICHTING SHELL PENSIOENFONDS [ECR, 1994, I-4527]
Treść: równe wynagrodzenie kobiet i mężczyzn; pracownicze systemy emerytalne; zróżnicowany wiek emerytalny w zależności od płci.
Dot. art. 119 Traktatu EWG

Sprawa C-137/94 z dnia 19 października 1995
THE QUEEN v. SECRETARY OF STATE FOR HEALTH, EX PARTE CYRIL RICHARDSON [ECR, 1995, I-3407]
Treść: zwolnienie od opłat za leki, związek z wiekiem emerytalnym; skutki orzeczenia w czasie
Dot. Dyrektywa 79/7 EWG

Sprawa C-116/94 z dnia 13 lipca 1995
JENNIFER MEYERS v. DJUDICATION OFFICER [ECR, 1995 I-2131]
Treść: warunki dostępu do zatrudnienia; warunki pracy; kredyt rodzinny
Dot. Dyrektywa 76/207

Sprawa C-450/93 z dnia 17 października 1995
EKHARD KALANKE v. WOLNE HANZEATYCKIE MIASTO BREMA [ECR, 1995, I-3051]
Treść: awans; kandydaci obojga płci posiadają równe kwalifikacje; priorytet dla kobiet
Dot. Dyrektywy 76/207

6. Komentarze
L. Florek
Równość traktowania mężczyzn i kobiet

A. Andersen
Wiek emerytalny kobiet i mężczyzn w prawie Unii Europejskiej

W. Sanetra
Urlopy rodzicielskie w świetle Dyrektywy 96/34

E. Łętowska
Równe traktowanie a granice dopuszczalności programów wyrównawczych

E. Zielińska
Ciężar dowodu w przypadkach dyskryminacji ze względu na płeć

E. Zielińska
Molestowanie seksualne w ustawodawstwie Unii Europejskiej

CZĘŚĆ II

USTAWODAWSTWO I ORZECZNICTWO RADY EUROPY
1. Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

2. Protokół 12.

3. Komentarz: Marek A. Nowicki
Europejska Konwencja Praw Człowieka: zakaz dyskryminacji


4. Wybrane orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

Sprawa Rasmussen przeciwko Danii /28 listopada 1984/
Dot. wprowadzenia w postępowaniu o zaprzeczenie ojcostwa ustawowych terminów dla męża, ale nie dla matki

Sprawa Burghartz przeciwko Szwajcarii /22 lutego 1994/
Dot. niemożności umieszczenia przez męża swego rodowego nazwiska przed małżeńskim, podczas gdy żona może to uczynić bez przeszkód

Sprawa Karlheinz Schmidt przeciwko Niemcom /18 lipca 1994/
Dot. obowiązku płacenia, wyłącznie przez dorosłych mężczyzn, specjalnego podatku jako alternatywy służby przy gaszeniu pożarów

Sprawa Van Raalte przeciwko Holandii /21 lutego 1997/
Dot. dyskryminacji mężczyzn w stosunku do kobiet przy zwolnieniach od składki na opiekę nad dziećmi

5. Europejska Karta Społeczna
Protokół dodatkowy i zrewidowana Europejska Karta Społeczna
Europejska Karta Społeczna - mechanizm kontrolny