Bibliografia

Rynek pracy nie jest przestrzenią przyjazną dla osób, które nie spełniają kryteriów idealnego pracownika. Doświadczają tego na co dzień osoby niepełnosprawne i chore psychicznie, którym stale towarzyszy poczucie dyskryminacji i stygmatyzacji. Mechanizmy wykluczenia nierzadko lokują osoby należące do tej grupy w niszach izolowanych od reszty społeczeństwa. Tymczasem praca to najlepszy sposób na integracją społeczną, gdyż sytuuje ona jednostkę w czytelnym układzie społecznym, daje prestiż i bezpieczeństwo oraz uniezależnia od opieki społecznej, nie dopuszczając do wytworzenia się poczucia ubezwłasnowolnienia.

Podejmowane w Polsce działania zmierzające do ochrony otwartego rynku pracy są zbieżne z tendencjami światowymi. Ochronie tej służy przede wszystkim system zachęt finansowych skierowanych do pracodawców, polegający m.in. na refundacji kosztów wynagrodzenia. Na przykład gdy zakład zatrudniający do 24 pracowników zatrudni osobę niepełnosprawną, dostaje ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnychzwrot kosztów w wysokości 50% najniższego wynagrodzenia przezokres 24 miesięcy (płatne co drugi miesiąc) oraz skladki na ubezpieczenia społeczne. Można również uzyskać finansowanie wydatków na szkolenia i przyuczenie do zawodu oraz wydatków poniesionych na tworzenie stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych (do wysokości 30- lub 50-krotnego przeciętnego wynagrodzenia w przypadku zatrudnienia osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności). Drugim sposobem zwiększania otwartości rynku pracy za pośrednictwem uregulowań prawnych jest nakładanie sankcji na zakłady zatrudniające powyżej 25 pracowników, które nie zatrudniają osób niepełnosprawnych.

Mimo stosowanych rozwiązań prawno-instytucjonalnych ludzie niepełnosprawni i chorujący  psychicznie nie są aktywni zawodowo. Ujemną stroną istniejącego stanu prawnego jest bowiem to, że wszyscy niepełnosprawni są objęci działaniem tych samych instytucji, stosujących zestandaryzowane procedury wobec osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Problemem jest również nie mobilność systemu orzecznictwa o niepełnosprawności. Jeśli np. niepełnosprawna utraci świadczenia pieniężne w wyniku podjęcia pracy zawodowej, trudno będzie je odzyskać, gdy jej sytuacja zdrowotna ulegnie pogorszeniu. Eksperymentalne rozwiązania testowane w ramach działalności Partnerstw EQUAL mają zmienić tę sytuację poprzez wypracowanie i sprawdzenie nowych metod aktywizacji zawodowej tej części społeczeństwa.