Bibliografia
Okładla dla

Łowcy, zbieracze, praktycy niemocy



Autor/-ka Tomasz Rakowski
Wydawca Wydawnictwo Słowo/Obraz Terytoria,
Gdańsk, 2009
ISBN978-83-7453-912-8
Liczba stron521


Upadek komunizmu przyniósł wielu Polakom doświadczenie ubóstwa, tworząc obszary głębokiego, potransformacyjnego bezrobocia. Mieszkańcy tych obszarów i ich kulturowe światy stanowią główny przedmiot niniejszej książki. Autor, przebywając wśród bezrobotnych górników, zbieraczy złomu i zubożałych mieszkańców wsi, starał się uchwycić, jak reagują oni na utratę pracy i sprawdzonych sposobów społecznego funkcjonowania. Okazuje się, że mimo początkowej bezradności wzmaga się ich wewnętrzna aktywność. Zaczynają przeobrażać swoją wiedzę o rzeczywistości i tworzyć ją na nowo. Przekonania o destrukcji i degradacji przemieniają się wówczas w wyobrażenia o własnej zaradności, a bierność i wycofanie ustępują miejsca szczególnym łowiecko-zbierackim umiejętnościom. To moment, kiedy nieustannie próbuje się pojąć świat na nowo i odnaleźć sens własnego doświadczenia.
(opis ze strony Wydawcy)


SPIS TREŚCI
Od autora

Część I
Wprowadzenie: antropolog jako wizytator nędzy

Antropologiczne przesunięcie perspektywy
„Kultura nędzy”
Kultura, zależność, transformacja
Hermeneutyka i antropologia (kultura ubóstwa jako kultura pełnoprawna)
W stronę metody
Maurice Merleau-Ponty – „święty patron” niniejszej etnografii
Metoda: (nie)wiedza etnograficzna
Etnografia przed-tekstowa
Najdotkliwsza strona polskiej transformacji: pole badawcze
„Nowa bieda”
Potransformacyjna degradacja społeczna
Postsocjalizm: historia i doświadczenie
Badane zjawiska
Badania terenowe

Część II
Okolice Szydłowca i Przysuchy (przedgórze świętokrzyskie, Radomszczyzna)

Świat pełen przeciwności
Bezrobocie i rolnicza recesja
Wspólnota bezrobocia: unieruchomienie, prace dorywcze, „tragedia zarastania”
Znieruchomiałe sady, znieruchomiałe pola: niepowodzenie
Zależność i nieodwracalność: uwaga wobec świata
Ekologia drugiego stopnia
Nowe oblicze bezrobotnych wsi
Zbieracze dzikich ziół, runa leśnego, zbieracze jedliny
„Nowa ekologia”: przemienność otoczenia
Gromadzenie, przerabianie, przejściowość
„Kultura przetrwania”

Część III
Wałbrzych – Boguszów-Gorce

Od destrukcji do „pustej” komunikacji: likwidacja węglowego zagłębia
Miasto i kopalnie
Pełna ambiwalencji historia wałbrzyskiego zagłębia
Doświadczenie i likwidacja: destrukcja – miasto – ciało
Jak można mówić o likwidacji? (Auto) agresja – dialog – społeczna niemota
Wstyd uzewnętrzniony: pusta komunikacja i wewnętrzne widowiska
Wobec pogórniczej rzeczywistości (1)
Skargi – oskarżenia – triumf
Świat poddany działaniu
Biedaszyby, kopacze, umiejętności: aktywna wiedza ciała
Rytm, żarty, anegdoty: „prześmiewanie świata”
Prawo i bezprawie: wewnętrzne widowiska
Drugi obieg: ułatwienia i zaradności
„Wewnętrzny obrót” i rozdrobnienie transakcji
Dom-oikos: wewnętrzna cyrkulacja
Kopalnie na wolności
Urządzenia „na własną rękę”
Działanie i efektywność ręcznej pracy: zasoby i złoża
Rozbiórka – zbieractwo – przedmioty
Rzeczy
Pamięć
Wobec pogórniczej rzeczywistości (2)

Część IV
Pogranicza odkrywki Kopalni Węgla Brunatnego „Bełchatów”

Kopalnia-elektrownia Antropologiczne laboratorium
Doskonała równowaga, gwałtowna modernizacja
Sprawcza alienacja i panowanie nad środowiskiem
Margines wielkiego przemysłu – marginalizacje, wykluczenia
Kopalnia: orbis exterior
Przemoc, wina, ofiara budowlana
Konsekwencje „nadmiaru”: metafory eksploatacji
Kopalnia: orbis interior
Postacie, rodziny, środki utrzymania
Samowystarczalność, sub-zystencja: nagromadzenie i przetwarzanie dóbr
Łowiectwo i zbieractwo
Wacław Okoński – tropiciel (Stalker). Orbis interior
Dobra i trofea: łowiecko-zbieracka egzystencja na krawędzi kopalni
Zapisy
Gabinety osobliwości, zbierackie muzea
„Teatr pamięci”: przeróbki, przedmioty, zbiory
„Wiedza konkretu”: wpisy, dzienniki, zliczenia
Łowcy i zbieracze – praktycy niemocy

Część V
Zakończenie

„Badanie rzeczywistości”
Konsekwencje
Poza antropologię
Przypisy
Bibliografia
Materiały
Indeks osób
Podziękowania