Bibliografia
Okładla dla

Mniejszościowe grupy etniczne w systemie szkolnictwa w Polsce. Przekaz kulturowy a więź etniczna.



Autor/-ka Małgorzata Głowacka-Grajper
Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego,
Warszawa, 2009
ISBN9788323505020
Liczba stron312


Obszar Edukacja

Poszczególne grupy etniczne w Polsce znajdują się w odmiennej sytuacji edukacyjnej. Jedne z nich, np. Litwini, mają długą tradycję organizowania własnych szkół na zamieszkiwanych przez siebie terenach, inne - jak Ukraińcy - poprzez naukę w szkołach etnicznych próbują jednoczyć swych rozproszonych po kraju rodaków. Kaszubi dopiero od kilku lat wprowadzają na szerszą skalę swój język do szkół, a grupa prowadząca najbardziej tradycyjny styl życia spośród wszystkich mniejszości - Romowie - skupia się nie tyle na tworzeniu własnego szkolnictwa, ile w ogóle na pogodzeniu instytucji szkoły z własną kulturą. To zróżnicowanie powoduje, że każda z grup nieco inaczej prowadzi swoją edukacyjną działalność, a szkoła pełni w ich środowiskach różne role. Książka pokazuje, że tradycyjna kultura etniczna dostarcza wartości niezbędnych do przetrwania grupy jako unikalnej jednostki społecznej, a współczesność dostarcza środków, by tę kulturę zachować. Dzięki temu swoistemu połączeniu możliwości dostarczanych przez współczesny świat i tradycji kulturowej grup mniejszościowych etniczność nie staje się sprawą marginalną czy wręcz balastem, ale nabiera realnego znaczenia w codziennym życiu jednostek i społeczeństw.
(ze strony Wydawcy)

SPIS TREŚCI
Wprowadzenie. Strategie ochrony odrębności etnicznej a polski system oświatowy

Rozdział 1. Grupy etniczne we współczesnym państwie narodowym
1.1. Więź etniczna i jej przemiany
1.1.1. Definiowanie grupy przez więź etniczną
1.1.2. Grupa etniczna a grupa narodowa
1.1.3. Etniczność jako konstrukt
1.2. Wspólnota etniczna, narodowa i państwowa – grupy etniczne jako mniejszości
1.2.1. Zakres znaczeniowy pojęcia „mniejszość"
1.2.2. Mniejszości narodowe i etniczne jako element układu politycznego państwa
1.3. Elity etniczne i ich działanie
1.3.1. Problem asymilacji grup etnicznych i etniczna mobilizacja
1.3.2. „Odrodzenie etniczne” – nowe wzory działania grup etnicznych
1.4. Podsumowanie – etniczność jako grupowe działanie

Rozdział 2. Współczesne państwo wobec różnic etnicznych
2.1. Ideologie zróżnicowania – pluralizm etniczny a wielokulturowość
2.1.1. „Kultura” jako istota zróżnicowania globalizującego się świata
2.1.2. Kulturowa płaszczyzna porozumienia w państwie zróżnicowanym pod względem etnicznym – wielokulturowość
2.1.3. Instytucjonalna płaszczyzna porozumienia w zróżnicowanym kulturowo państwie – pluralizm etniczny
2.2. System oświatowy jako państwowa instytucja ujednolicająca
2.2.1. Zinstytucjonalizowana transmisja kultury
2.2.2. Sytuacja językowa i edukacyjna mniejszościowych grup etnicznych
2.2.3. Edukacja w społeczeństwie zróżnicowanym kulturowo
2.2.4. Szkolnictwo mniejszości narodowych i grup etnicznych we współczesnej Polsce
2.3. Podsumowanie – możliwości kulturowego trwania

Rozdział 3. Budowanie zwartej społeczności etnicznej – szkolnictwo litewskie
3.1. Rekrutacja do szkół litewskich – tradycja rodzinna i świadomość narodowa
3.2. Funkcjonowanie szkolnictwa litewskiego w Polsce
3.2.1. Nauczanie języka
3.2.2. Szkoły litewskie jako część polskiego systemu oświatowego
3.2.3. Perspektywy po ukończeniu szkoły litewskiej
3.3. Kształtowanie świadomości narodowej – budowanie zwartej wspólnoty etnicznej
3.3.1. Socjalizacja etniczna młodego pokolenia
3.3.2. Szkoła jako centrum życia narodowego
3.4. Strategie działań litewskich elit
3.5. Podsumowanie – zwarta wspólnota jako warunek utrzymania odrębności etnicznej

Rozdział 4. Integracja w warunkach diaspory – szkolnictwo ukraińskie
4.1. Tradycja rodzinna i nowe perspektywy – uczniowie szkół ukraińskich
4.2. Funkcjonowanie szkół ukraińskich w Polsce
4.2.1. Określeni przez własną historię – pionierskie początki we wspomnieniach nauczycieli
4.2.2. Język ukraiński w nauczaniu i życiu codziennym uczniów
4.2.3. Nauczyciele o przyszłości szkolnictwa ukraińskiego
4.3. Szkoła a problem zachowania kultury ukraińskiej w Polsce
4.3.1. Postępująca asymilacja Ukraińców – diagnozy nauczycieli
4.3.2. Ukraińcy jako mniejszość narodowa w państwie polskim
4.3.3. Wychowanie narodowe jako misja szkoły
4.4. Podsumowanie – szkoła jako ostoja życia narodowego

Rozdział 5. Wymogi regionalności – język i kultura kaszubska w polskiej szkole
5.1. Tradycje lokalne i nowoczesność szkolna, czyli kto się uczy kaszubskiego?
5.1.1. Specyfika językowa Kaszub
5.1.2. Język kaszubski jako zestandaryzowany przedmiot szkolny
5.1.3. Rekrutacja na naukę kaszubskiego
5.1.4. Perspektywy dla uczących się języka kaszubskiego
5.2. Współczesna szkoła a problem zachowania języka i tradycji kaszubskich
5.2.1. Kaszubi jako grupa etniczna w państwie polskim
5.2.2. Etniczna misja nauczycieli
5.3. Podsumowanie – od folklorystów do działaczy mniejszościowych

Rozdział 6. Wobec wymogów tradycji i państwa – włączanie Romów w polski system oświatowy
6.1. Etniczne zaplecze kulturowe uczniów a polskie instytucje oświatowe
6.1.1. Charakter instytucji szkoły a wartości kultury romskiej
6.1.2. Problem zrozumienia odrębności etnicznej
6.2. Przemiany stosunku Romów do szkoły a ich sytuacja edukacyjna
6.2.1. Nauczycielskie diagnozy sytuacji Romów w szkole
6.2.2. Szanse i zagrożenia szkolnej edukacji Romów – stanowisko liderów etnicznych
6.3. Podsumowanie – kultura romska w szkole i szkoła w kulturze romskiej

Rozdział 7. Kultura etniczna, integracja grupowa, państwo współczesne
7.1. Etniczność w systemie oświatowym – język jako marker odrębności
7.1.1. Przekaz szkolny a przekaz rodzinny kultury etnicznej
7.1.2. Wizja stanu języka etnicznego a rola szkoły
7.2. Świadomość etniczna a integracja wewnątrzgrupowa
7.2.1. Szkolnictwo etniczne – budowanie więzi grupowej w środowisku lokalnym
7.2.2. Integracja wewnątrz grup mniejszościowych a ich aktywność organizacyjna
7.3. Podsumowanie – jak korzystać ze współczesnego państwa, czyli etniczność grup mniejszościowych

Zakończenie. Etniczność jako świadomość etniczności
Bibliografia