Bibliografia

Książka ta wynika z konfrontacji dzisiejszego literaturoznawstwa ze współczesnym życiem publicznym. Wydawałoby się, że nauka o literaturze niewiele może mieć wspólnego z ideologią tolerancji czy fanatyzmu, będąc raczej dziedziną neutralnej retoryki figur. Jednak od czasów poststrukturalizmu praxis stała się nieodłącznym elementem wiedzy literaturoznawczej w takich kierunkach, jak przeżywający renesans dialogizm Bachtinowski, feminizm, teoria queer, pragmatyzm, badania kulturowe i antropologiczne czy nawet kognitywizm. Już wcześniej zaś bywała praxis - jako domena postaw - wyznacznikiem sposobu myślenia o przedmiocie i wyboru metod badań. Co więcej, jeśli pisarze tacy jak Salman Rushdie, John M. Coetzee czy Orhan Pamuk są orędownikami wolności słowa i tolerancji zarazem (wcześniej w Polsce rzecznikiem tych wartości był np. Czesław Miłosz), to i literaturoznawcy nie mogą uciec od samego tematu tolerancji i implikowanego przez nie zagadnienia praw człowieka.
Omawiane w książce problemy nie są jednak tylko aktualnym zagadnieniem publicystycznym. Uczeni reprezentujący wiele dziedzin nauki, kiedyś zwłaszcza filozofii i literaturoznawstwa, dziś także kulturoznawstwa, interesowali się kwestią emancypacji różnych grup społecznych od dawna. Warto przypomnieć, że u narodzin nowoczesnej literatury, tzn. w XVIII-wiecznej powieści, kwestia tolerancji innego jest także obecna. Ten głęboko oświeceniowy paradygmat jest sposobem myślenia, jak się wydaje, nie wszędzie i nie na zawsze zrealizowanym. Warto o tej genezie pamiętać, kiedy pisze się o nowożytnej literaturze. Stąd aktualność ciągle ponawianych odniesień nie tylko do renesansowego humanizmu Montaigne'a, refleksji o tolerancji Braci Polskich, czy Johna Locke'a i Shaftesbury'ego, ale także Johna Stuarta Milla czy Leszka Kołakowskiego, myślicieli, z którymi kojarzą się próby zdefiniowania tolerancji. Przedstawiciele akademickiego myślenia z wielu krajów i kontynentów podejmują w tej książce zagadnienia żywe także w przestrzeniach publicznych Polski, Europy i świata. Jednak nie wykraczają oni poza podstawowe zadania swoich dziedzin i świata uniwersyteckiego: poza analizę i badanie zjawisk. Tym samym ten głos w sferze publicznej pozostaje głosem profesjonalistów.
(opis ze strony Wydawcy)

SPIS TREŚCI

Od redaktorów

Część pierwsza: Dociekania konceptualne i metodologiczne
Andrew R. Murphy, Dwie koncepcje tolerancji
Danuta Ulicka, Glos(s)y do heteroglozji, albo krótki heteroglos(s)ariusz
Przemysław Pietrzak, Etyczne/ estetyczne - literatura, teoria, tolerancja

Część druga: Dyskursy i kręgi tolerancji
Dyskurs literacki
Arne Melberg, Ucząc się od Montaigne'a
Kenneth Holmqvist, Jarosław Płuciennik, Solilokwium i tolerancja: metaprezentacje jako presupozycje gatunku literackiego
Magdalena Rembowska-Płuciennik, Powieść strumienia świadomości. Między apologią różnorodności a horrorem principium individuationis
Penny Tucker, Fundamenty tolerancji: kompetytywne spojrzenie na tolerancję przy wykorzystaniu modeli autobiograficznych
Joanna Jabłkowska, Pod znakiem liberalnej tolerancji. Dzienniki i publicystyka Maxa Frischa
Agnieszka Karpowicz, Merz i Zlep. Estetyczne modele kultury opartej na tolerancji w twórczosci Kurta Schwittersa i Mirona Białoszewskiego
Katarzyna Kwapisz Williams, Kalekie teksty, ułomne ciała: technologie nowych mediów i estetyka tolerancji Charlesa Mee
Magdalena Bednarek, Zbrodnia porządku - uwarunkowania i oblicza nietolerancji w prozie Stefana Themersona
Magdalena Drabikowska, Suwerenność zanegowana. Bohater osiemnastowiecznej powieści gotyckiej między natura a światem kultury

Różnorodność ludzka, episteme i ethos
Daniel Carey, Dwie startegie tolerancji: Locke, Shaftesbury i problem pluralizmu
Paweł Pieniążek, Między siłą a słabością - problem tolerancji u Nietzchego
Patrycja Bobowska-Nastarzewska, Dialektyka poszanowania siebie i innego - Paula Ricœura tolerancja wobec inności
Maria Kostyszak, Tolerancja tolerancji nierówna-odcienie znaczenia w filozofii Spinozy, Heideggera i Derridy

Empatia, caritas i kultura
Magdalena Środa, Postawy wobec inności
Alan P.F. Sell, Chrześcijaństwo, sekularyzm i tolerancja: liberalne wartości i nieoświecone postawy
Anna Cetera, Trudny dar empatii: O postaciach (nie)tolerancji w pismach Tomasza More'a
Tobias Budke, Pierwsi angielscy drukarze a zagadnienie religijnej tolerancji
Łukasz Romanowski, Via Media - droga środka jako przejaw tolerancji w kazaniach Johna Donne'a
Jacek Sieradzan, Tolerancja w buddyzmie

Część trzecia: Wyobraźnia, debatowanie i kompasy
Wspólnoty wyobrażone i debata
Marie-Luise Egbert, Tolerancja renegocjowana: ekstremizm i terror w beletrystyce angielskiej
Grażyna Gajewska, Między cyberpunkiem a kobiecą cyberfikcją. Literatura fantastycznonaukowa o współczesnych formach dyskryminacji
Aleksandra Chomiuk, Człowiek wobec Obcego. O Solaris Stanisława Lema, Andrieja Tarkowskiego i Stevena Soderbergha
Tomasz Kaliściak, Homotekstualność i tolerancja w Jesieni z Audenem Tadeusza Olszewskiego
Agata Winer, Świat Dysku Terrego Pratchetta - reprezentascja tolerancji w literackim świecie możliwym
Marcin Jauksz, Dialog agresji: obrazy nietolerancji we współczesnym kinie

Wolność, pragmatyka i kompasy
Charles Russell, "Osama Bin Laden wchodzi do baru,,," i inne dowcipy na erę niepokoju.
Refleksje o poczuciu humoru i kwestii tolerancji
Kamil Sipowicz, Hipisi PRL-u. Początki
Iwona Jakubowska-Branicka, O granicach tolerancji we współczesnej demokracji liberalnej
Jadwiga Maszewska, Spojrzenie z pogranicza. Meksykańscy Amerykanie w powieści Any Castillo So far from God
Natalia Lemann, " Jestem tłumaczem kultur" - pomiędzy antropologią a historią. Ryszarda Kapuścińskiego lekcja tolerancji wobec świata i Innego
Mariola Pietrak, Polityka tolerancji. Literatura kobieca Cono Sur w kontekście wydarzeń politycznych XX wieku
Aleksandra M. Różalska, Rasizm oświecony: marginalizacja "inności" w kulturze amerykańskiej
Agnieszka Węglińska, Granice wolności słowa? Tolerancja w konfliktach o podłożu religijnym w środkach masowego przekazu
Marta Zabłocka, Oriana Fallaci - wściekły smok o dwóch głowach. Publicystyka prasowa a polityczna poprawność
Paweł Kuciński, Tożsamość totalitarna i wizerunki Żyda w pamflecie antysemickim lat trzydziestych. Rekonesans
Marcin Adamiak, Profesjonalizm i zaangażowanie

Indeks nazwisk
Noty o autorach