Bibliografia
Okładla dla

Konstruowanie "innego". Wizerunki imigrantów w Polsce.



Autor/-ka Aleksandra Grzymała-Kazłowska
Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego,
Warszawa, 2007
ISBN978-83-235-0254-8
Liczba stron284


Obszar Nauka

Napływający po transformacji systemowej i otwarciu granic imigranci - menedżerowie międzynarodowych korporacji, sezonowi robotnicy zza wschodniej granicy, azjatyccy kupcy czy afrykańscy uchodźcy, stanowili w Polsce nowe zjawisko, wywołujące zainteresowanie i fascynację, ale również uczucie zagrożenia i niezrozumienia. Polacy nie tylko mieli coraz większy kontakt z cudzoziemcami w codziennym życiu oraz w środkach masowego przekazu, lecz także zaczęli "odkrywać" zamieszkujące Polskę od wieków mniejszości narodowe i etniczne, które odzyskiwały własną tożsamość etniczną. Ze względu na geopolityczną sytuację Polski, jednoczenie się Europy, masowe migracje i postępującą globalizację kontakty Polaków z "innymi" są coraz częstsze i będą się nasilać. Książka prezentuje przystosowywanie się polskiego społeczeństwa do obecności nowych grup imigranckich oraz funkcje i znaczenie nadawane obecności "innych" w Polsce. Obiektem zainteresowania są zmiany świadomości dotyczące relacji i identyfikacji etnicznych, a przede wszystkim formowanie się i przekształcanie w procesie dyskursywnym kulturowo-społecznych wizerunków imigrantów zarówno w prasie, jak i w badaniach opinii społecznej. Przedstawia reakcje na obecność "innego" na poziomie językowym, poznawczym i społecznym; omawia postrzeganie oraz przyjmowanie wobec "obcego" określonych postaw oraz zachowań.
(informacja ze strony Wydawcy)

SPIS TREŚCI
Wstęp
Podziękowania
1. Wizerunki „innego” a praktyki dyskursywne
1.1. Kategorie obcości i inności w naukach społecznych
1.2. Wizerunki społeczno-kulturowe a stereotypy i postawy etniczne
1.3. Wizerunki społeczno-kulturowe jako wytwór praktyk dyskursywnych
1.4. Wizerunki społeczno-kulturowe w środkach masowego przekazu
1.5. Przedstawienia medialne a prywatne wizerunki imigrantów
1.6. Wymiary postrzegania innych narodów, mniejszości etnicznych i imigrantów
1.7. Percepcja zróżnicowania kulturowego i relacji etnicznych a obrazy „innych”

2. Charakterystyka badań wizerunków imigrantów w prasie i analizach opinii publicznej
2.1. Cel badań wizerunków imigrantów w prasie i w analizach opinii publicznej
2.2. Hipotezy badawcze
2.3. Metoda badań i charakterystyka materiału badawczego
2.3.1. Charakterystyka napływu i obecności w Polsce imigrantów w latach 1993–2003
2.3.2. Ramy instytucjonalno-prawne imigracji w Polsce w latach 1993–2003

3. Retoryka zobowiązań czy interesu? Ogólny wizerunek imigrantów w polskiej prasie w latach 1993–2003
3.1. Główne wizerunki imigrantów w polskiej prasie
3.2. Najważniejsze toposy w przedstawieniach imigrantów w Polsce
3.2.1. Topos korzyści ekonomicznej i rozwoju gospodarczego
3.2.2. Topos solidarności i spłacania długu moralnego
3.2.3 Topos różnorodności jako wartości
3.2.4. Topos polskiej (nie)tolerancji i (nie)gościnności
3.2.5. Topos integracji europejskiej, europeizacji i modernizacji Polski
3.2.6. Topos obrony Polski i Europy przed naporem ze Wschodu
3.2.7. Topos terroryzmu i zagrożenia bezpieczeństwa narodowego
3.2.8. Topos przestępczości imigrantów
3.2.9. Topos podważania porządku i nielegalności
3.2.10. Topos kosztów ekonomicznych i powiększania bezrobocia
3.2.11. Topos kolonizacji Polski
3.2.12. Topos Polski dla Polaków
3.2.13. Topos Polski jako przystanku
3.3. Odniesienia do kwestii imigrantów w państwach zachodnioeuropejskich
3.3.1. Topos starzenia się europejskich społeczeństw i potrzeby rąk do pracy
3.3.2. Topos długu moralnego i odkupienia winy
3.3.3. Topos humanitaryzmu i zobowiązań wynikających z supremacji cywilizacyjnej Zachodu
3.3.4. Topos solidarności
3.3.5. Topos tolerancji i różnorodności jako wartości
3.3.6. Topos ochrony interesu ekonomicznego
3.3.7. Topos przestępczości imigrantów
3.3.8. Topos zagrożenia kulturowego
3.3.9. Topos terroryzmu i zagrożenia bezpieczeństwa narodowego
3.3.10. Topos obrony oblężonej twierdzy i Europy dla Europejczyków
3.3.11. Topos fiaska polityki wielokulturowości i „końca terroru poprawności politycznej”
3.3.12. Topos wzrostu antagonizmów społecznych i radykalizmu politycznego
3.3.13. Różnice i podobieństwa toposów w kontekstach polskim i europejskim
3.4. Podobieństwa i różnice w przedstawianiu imigrantów w różnych typach prasy
3.5. Cztery dyskursy na temat imigrantów w Polsce
3.5.1. Dyskurs wielokulturowości
3.5.2. Dyskurs propaństwowy
3.5.3. Dyskurs etnonacjonalistyczny
3.5.4. Dyskurs sensacji i dewiacji
3.5.5. Cztery dyskursy o imigrantach w Polsce na tle debaty zachodnioeuropejskiej
3.6. Zmiany w przedstawieniach imigrantów w latach 1993–2003
3.7. Podsumowanie

4. Fascynacja i zagrożenie: prasowe wizerunki Wietnamu i Wietnamczyków w Polsce
4.1. Główne wymiary wizerunku Wietnamu i Wietnamczyków w polskiej prasie
4.1.1. Wojna w Wietnamie
4.1.2. Voyage en Orient
4.1.3. Trzeci Świat
4.1.4. Teren ekspansji politycznej oraz obszar misji cywilizacyjnej i religijnej
4.1.5. Budzący sie˛ azjatycki tygrys
4.2. Główne przedstawienia wietnamskich imigrantów
4.2.1. Masowy napływ i nielegalna imigracja
4.2.2. Wietnamska przedsiębiorczość – wietnamska konkurencja
4.2.3. Przestępczość kryminalna
4.2.4. Orientalna kuchnia i niebezpieczeństwo biologiczne
4.2.5. Intrygująca inność i różnorodność
4.2.6. Separacja czy integracja?
4.3. Podsumowanie

5. Swojskość i paternalizm: prasowe przedstawienia Ukrainy i Ukraińców w Polsce
5.1. Główne wymiary wizerunku ukraińskiego państwa i narodu w polskiej prasie
5.1.1. Polsko-ukraińskie krzywdy: rozliczenie czy pojednanie?
5.1.2. Swojski orientalizm
5.1.3. Polskie Kresy
5.1.4. Ukraina jako obszar misji
5.1.5. Ukraina jako zacofane i niedojrzałe państwo
5.1.6. Zagrożenie ze Wschodu
5.2. Główne wymiary wizerunku ukraińskich migrantów
5.2.1. Przyjazdy „turystów” ze Wschodu
5.2.2. „Robotni biali niewolnicy”
5.2.3. Ukraińcy jako sprawcy i ofiary przestępstw
5.2.4. Eksport chorób i patologii z byłego Związku Radzieckiego
5.2.5. Migranci swojscy i uczłowieczeni oraz ich asymilacja
5.3. Podsumowanie

6. Stosunek Polaków do „innych”. Kontynuacja czy zmiana? Europejskie podobieństwo czy polska specyfika?
6.1. Ciągłość i zmiana w historycznych wizerunkach „innego” w Polsce
6.1.1. Między Wschodem a Zachodem – między poczuciem wyższości a kompleksem niższości
6.1.2. Orientalizacja „obcego” w Polsce
6.1.3. Romowie i Żydzi – odwieczni „obcy” w Polsce
6.1.4. Wietnamczycy – nowi imigranci, stary stereotyp?
6.1.5. Kontynuacja i brak ciągłości w wizerunku Ukraińców w Polsce
6.2. Zmiany w stosunku do „innych” w Polsce po 1989 roku
6.2.1. Transformacja ustrojowa a zmiana sympatii do innych narodów
6.2.2. Konkretyzacja „innego” i polaryzacja postaw społecznych
6.2.3. Postawy wobec imigrantów a zmiana uwarunkowań społecznych, gospodarczych i politycznych
6.2.4. Większa otwartość czy większa poprawność?
6.3. Polska specyfika czy europejskie podobieństwo we współczesnych postawach wobec „obcych”?
6.4. Podsumowanie

7. Wnioski końcowe
Załącznik
Bibliografia
Spis źródeł ilustracji