Bibliografia
Okładla dla

Kim jestem? Przeciwdziałanie stereotypizacji i stygmatyzacji osób z ograniczeniem sprawności.



Autor/-ka Piotr Rycielski , Sylwia Bedyńska
Wydawca Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR,
Warszawa, 2010
ISBN978-83-7383-421-7
Liczba stron136
Link do publikacji

Wpływ stereotypów i uprzedzeń na członków mniejszości społecznych czy etnicznych, ich zdrowie i funkcjonowanie społeczne jest intensywnie badany za granicą i coraz częściej postrzegany w kategoriach kosztów ekonomicznych ponoszonych przez społeczeństwo. Dyskryminacja wynikająca z negatywnych stereotypów szkodzi jednostce, powodując trudności ze znalezieniem pracy i odpowiednich dochodów, w dostępie do edukacji, wreszcie ubóstwo. Wymaga rozbudowania systemu opieki społecznej, dając jedynie półśrodek w radzeniu sobie z tym problemem społecznym i jego konsekwencjami. Stereotypy i uprzedzenia niekorzystnie wpływają także na funkcjonowanie psychiczne, będąc źródłem stresu, poczucia bezradności społecznej, powodując depresję, niższe poczucie szczęścia i zadowolenia z życia, jednym słowem obniżając znacząco jakość życia. Problem ten staje się coraz ważniejszy społecznie, bo szablonowe przekonania dotyczą różnych grup i niekiedy są bardzo krzywdzące dla osób do nich należących. Stereotypy nie omijają także osób z ograniczeniem sprawności. Tworzą obraz osoby z ograniczeniem sprawno- ści jako izolującej się, bezradnej i mającej trudności z ekspresją emocjonalną. Współwystępują z negatywnymi postawami wobec niepełnosprawnych jako „wykorzystujących własną sytuację do wyłudzenia renty”. Skłaniają innych do niepodmiotowego postrzegania osób z ograniczeniem sprawności. W relacjach ludzi niepełnosprawnych często pojawiają się opisy sytuacji wskazujące na ich infantylizowanie – informacja o stanie zdrowia bywa przekazywana rodzinie osoby niepełnosprawnej, a nie samemu zainteresowanemu. Takie dehumanizujące traktowanie jest spuścizną biologicznego paradygmatu w traktowaniu osób niepełnosprawnych, który dominował przez długie lata w analizach tego zjawiska.
(ze Wstępu)


SPIS TREŚCI
Wstęp – o stereotypach i etykietach

Rozdział 1
Stereotypy społeczne i autostereotypy: treść i źródła
1.1.  Postrzeganie osób niepełnosprawnych jako grupy społecznej – stereotypy
1.1.1.  Treść stereotypów o osobach niepełnosprawnych – dwa wymiary
1.1.2.  Między ciepłem a kompetencjami
1.1.3.  Zachowania wobec członków grupy obciążonej stereotypem
1.1.4.  Stereotyp osób niepełnosprawnych w Polsce
1.1.5.  Znaczenie podobieństwa dla ocen ciepła i kompetencji
1.2.  Autostereotypy i schemat siebie u osób niepełnosprawnych
1.2.1. Obraz siebie osób z ograniczeniem sprawności w Polsce
1.2.2.  Treść autostereotypu a tożsamość społeczna osób z ograniczoną sprawnością – wyniki badań
1.2.3.  Oddziaływania zmieniające poczucie sprawczości
1.3.  Funkcje stereotypowego postrzegania innych
1.3.1.  Źródła stereotypów osób z ograniczoną sprawnością
1.3.2.  Weryfikacja dwufazowego modelu tworzenia się stereotypów
1.4.  Przeciwdziałanie stereotypom i uprzedzeniom
1.4.1.  Kontakt z „innymi”
1.4.2.  Podejście oparte na celach
1.4.3.  Znaczenie poczucia konsensusu
1.4.4.  Zmiana treści stereotypu
1.4.5.  Podsumowanie

Rozdział 2
Oddziaływanie stereotypów na osoby będące ich obiektem
2.1.  Zjawisko zagrożenia stereotypem
2.2.  Konsekwencje zagrożenia stereotypem
2.2.1.  Chwilowe trudności poznawcze
2.2.2.  Konsekwencje dla obrazu siebie
2.3.  Oddziaływania aktywizujące stereotypy
2.4.  Czynniki wzmacniające efekt aktywizacji stereotypu
2.4.1.  Konsekwencje dewaluowanej tożsamości społecznej dla jakości życia osób niepełnosprawnych w Polsce
2.5.  Mechanizm działania stereotypu na osobę będącą jego obiektem
2.5.1.  Znaczenie lęku
2.5.2.  Konsekwencje aktywizacji tożsamości społecznej dla funkcjonowania psychospołecznego osób niepełnosprawnych w Polsce
2.6.  Sposoby redukcji negatywnych konsekwencji zagrożenia stereotypem
2.6.1.  Redukcja lęku
2.6.2.  Zmiana sposobu myślenia o swoich możliwościach
2.6.3.  Zmiana kategorii opisu siebie
2.6.4.  Poczucie bycia jednostką, a nie przedstawicielem grupy
2.6.5.  Przełączanie tożsamości
2.6.6.  Promowanie norm egalitarnych
2.7.  Podsumowanie

Rozdział 3
Procesy piętnowania
3.1.  Definicja piętna
3.2.  Wymiary piętna – widoczność niepełnosprawności
3.3.  Widoczność niepełnosprawności a ocena jakości życia osób niepełnosprawnych w Polsce
3.4.  Funkcje piętnowania
3.4.1.  Piętnowanie osób niepełnosprawnych fizycznie
3.5.  Społeczne i indywidualne skutki piętnowania
3.5.1.  Samoocena osób piętnowanych
3.5.2.  Konsekwencje stygmatyzacji dla opisu własnej grupy u osób z ograniczoną sprawnością w Polsce
3.5.3.  Konsekwencje stygmatyzacji dla samooceny osób z ograniczoną sprawnością w Polsce
3.5.4.  Znaczenie widoczności piętna na samoocenę w badaniach amerykańskich
3.5.5.  Stres w sytuacji piętnowania
3.5.6.  Niski status społeczny a poziom stresu mierzony reakcją układu immunologicznego w badaniach amerykańskich
3.5.7.  Radzenie sobie ze stresem
3.5.8.  Konsekwencje ukrywania piętna
3.6.  Piętno a stereotypy osób niepełnosprawnych
3.7.  Eliminacja negatywnych konsekwencji piętna
3.8.  Podsumowanie

Rozdział 4
Założenia wsparcia psychospołecznego osób z ograniczeniami sprawności
4.1.  Poprawa funkcjonowania poznawczego i aktywizacja społeczna osób z ograniczoną sprawnością w Polsce
4.2.  Redukcja poziomu stresu osób z ograniczoną sprawnością – skuteczność działań indywidualnych i społecznych
4.3.  Założenia programów wsparcia psychospołecznego osób z ograniczoną sprawnością
4.3.1.  Grupy osób z ograniczoną sprawnością wymagające szczególnego wsparcia
4.3.2.  Zasady konstruowania programów wsparcia dla osób z ograniczoną sprawnością i otoczenia społecznego
Bibliografia

ANEKS
Charakterystyka systemowego projektu badawczego finansowanego ze środków Unii Europejskiej – nr WND-POKL-01.03.06-00-041/08: Ogólnopolskie badanie sytuacji, potrzeb i możliwości osób niepełnosprawnych
The description of a systemic research project funded by the European Union – N° WND-POKL-01.03.06-00-041/08 titled: A national study of the situation, needs and opportunities of persons with disabilities in Poland

STRESZCZENIE
SUMMARY