Słownik

WenDo

Jest to warsztat asertywności i samoobrony dla kobiet i dziewcząt to przede wszystkim metoda zapobiegania przemocy, budowania pewności siebie, asertywności połączona z elementami samoobrony. Nie jest to sztuka walki. Podczas zajęć uczestniczki nie uczą się jak się bić, lecz jak się bronić, a przede wszystkim, jak nie dopuścić do sytuacji zagrożenia. Na świecie jest znane od ponad 40 lat. Do Polski dotarło w latach 90. dzięki organizacjom feministycznym.

Nazwa „WenDo” pochodzi od dwóch wyrazów: women (ang. ‘kobiety’) i do (jap. ‘droga’), co oznacza „Drogę Kobiet”. WenDo zostało stworzone przez kobiety z myślą o kobietach i dziewczynkach. Zajęcia prowadzone są jedynie dla kobiet i dziewcząt, a trenerkami są wyłącznie kobiety – to bardzo ważny element WenDo – uczy ono bowiem także kobiet solidarności między kobietami, współpracy, to moment gdzie można swobodnie dzielić się swoimi doświadczeniami z przekraczania granic. Kobiety doświadczają tego na każdym kroku – w pracy, domu, na ulicy, w szkole.

WenDo powstało ok. 40 lat temu w Kanadzie, potem rozpowszechniło się w Europie Zachodniej, gdzie rozwijało się bardzo szybko, szczególnie we Francji i w Niemczech. W Niemczech WenDo jest uznaną częścią profilaktyki przemocy. W niektórych landach WenDo jest prowadzone w szkołach i finansowane przez samorządy. Zajęcia organizowane są także dla urzędniczek miejskich, dla kierowczyń autobusów, strażniczek miejskich oraz dla kobiet pracujących w ośrodkach pomocy społecznej, a także dla pedagożek i nauczycielek.

Pierwsze kursy WenDo obejmowały jedynie fizycznych technik samoobrony, z czasem jednak okazało się, że  kobiety owszem, chcą umieć się obronić w sytuacji ataku fizycznego, ale przede wszystkim zależy im na tym, by do ich przekraczania granic nie dochodziło – ani tych fizycznych, ani psychicznych. Wypracowano i dołączono więc nowe elementy i pomysły jak obronić się przed atakiem, a przede wszystkim, jak do niego nie dopuścić. Asertywność w WenDo odgrywa bardzo ważną rolę - kiedy umiemy zachować się właśnie w ten sposób, kiedy zwracamy uwagę na nasze granice mamy ogromne możliwości w uniknięciu ataku. Każdy, bowiem atak zaczyna się od przekroczenia naszych granic, nie każde przekroczenie naszych granic kończy się napaścią.

Następnym krokiem było opracowanie zajęć dla dziewczynek, by od najmłodszych lat wiedziały, że nikt nie ma prawa przekraczać ich granic i umiały ich skutecznie bronić. WenDo prowadzone jest dla dziewczynek od 7. roku życia. Górnej granicy wieku uczestniczek nie ma. WenDo uczą się także kobiety z niepełnosprawnościami – w Polsce prowadzone były kursy dla kobiet z niepełnosprawnością wzroku czy niepełnosprawnością ruchową.

Celem kursów asertywności i samoobrony dla kobiet i dziewcząt jest wzmocnienie ich poczucia własnej wartości oraz wspieranie w budowaniu swego wizerunku. Uwrażliwianie na swe własne potrzeby i granice oraz wypracowanie odpowiednich sposobów działania i wyrażania siebie samych zarówno w sytuacjach codziennych, gdy dochodzi do przekroczenia osobistych granic, jak i w odniesieniu do potencjalnych, względnie doświadczonych już sytuacji przemocy. Podczas zajęć uczestniczki dowiadują się o mechanizmach i przyczynach przemocy, dyskutują o mitach i faktach na temat zjawiska przemocy wobec kobiet i dziewcząt, przyglądają i analizują stereotypy płciowe, które mogą stać się źródłem przemocy wobec kobiet.

Najbardziej istotnym elementem zajęć WenDo jest podnoszenie poziomu asertywności i pewności siebie, z badań bowiem wynika, że sprawcy wybierają sobie na ofiary osoby, po których spodziewają się najmniejszego oporu. Z badań wynika, że kobiety i dziewczyny mogą w decydującym stopniu wpłynąć na przebieg wydarzeń w sytuacji przemocy poprzez swoje działanie i zachowanie. Analiza dynamiki procesów zachodzących między sprawcą a ofiarą pokazała, że większość osób stosujących przemoc lub przekraczających osobistą granicę innych pochodzi z najbliższego otoczenia ofiar przemocy i że wybierają sobie kobiety i dziewczyny, po których spodziewają się najmniejszego oporu. Dlatego bardzo istotne jest dostrzeganie emocji, wrażeń, potrzeb i impulsów płynących z własnego ciała (w tym pomogą ćwiczenia bliskości i dystansu). Ćwiczenia oddechu, pracy z własnym głosem, koncentracji oraz rozmowy pomagają poradzić sobie z uczuciem strachu i paniki, tak, aby mieć jasną i realistyczną ocenę sytuacji oraz własnych możliwości. Z kolei w obszarze samoobrony fizycznej trenerki przekazują wiedzę na temat technik, dzięki którym kobiety doświadczają własnej siły oraz uczą się jak się bronić w sytuacji zagrożenia, używając tylko własnego ciała. 
 

WenDo w Polsce
Pierwsze warsztaty odbywały się w Polsce pod koniec lat 80., głównie dzięki współpracy polskich organizacji feministycznych z zagranicznymi. Uczestniczki rekrutowały się także głównie z tego środowiska. Jednak sprowadzanie trenerek z Niemiec było kosztowne – trenerki musiały dostać wynagrodzenia, zwroty kosztów podróży, dochodziły koszty materiałów warsztatowych, a zapotrzebowanie na ich kursy WenDo w Polesce było coraz większe. Dlatego Fundacja Kobieca „eFKa” z Krakowa oraz niemiecka trenerka WenDo – Beate Nitzschke postanowiły zorganizować szkolenie dla polskich trenerek WenDo. Latem 2001 odbył się pierwszy wstępny kurs, który zapoczątkował trzyletnie szkolenie polskich trenerek. Nauczycielkami polskich trenerek WenDo były Carola Heinrich i Beate Nitzschke, które pracują jako trenerki WenDo od 1985 roku. Kurs ukończyło 16 kobiet. Pierwsze kursy WenDo prowadzone przez polskie trenerki odbyły się w 2003 roku. Od tamtej pory zajęcia WenDo prowadzone są w całej Polsce. (www.wendo.org.pl)

Opracowane przez: Joanna Piotrowska
Fundacja Feminoteka
Przesłanki Płeć

Publikacje z zakresu