Słownik

Transfobia

Termin oznaczający negatywny stosunek, przekonania, postawy i zachowania względem osób transpłciowych (m. in. transseksualnych, transwestytycznych, transgenderowych) lub postrzeganych jako transpłciowe. Transfobiczne zachowania dotyczą zatem także osób, które poprzez swoją nienormatywną identyfikację płciową i/lub jej ekspresję lub brak identyfikacji płciowej nie wpasowują się w społeczny system bazujący na binarności płci (mężczyzna / kobieta) oraz na jednoznacznym powiązaniu płci biologicznej z płcią społeczno-kulturową.

Definicja transfobii obejmuje cały katalog zachowań, których podłożem może być strach, wstręt, niechęć lub nienawiść. Transfobia ma wymiar systemowy, instytucjonalny i społeczny. Na poziomie systemowym jest to penalizacja różnych form transseksualności bądź całkowita niewidoczność osób transpłciowych w systemie prawnym (brak regulacji dotyczących praw osób transpłciowych oraz ich ochrony przed dyskryminacją i przemocą motywowaną transfobią). Jest to także patologizacja transseksualności w dyskursie medycznym.

W wymiarze instytucjonalnym może to być praktykowana w danym miejscu pracy zasada niezatrudniania osób transseksualnych.

Transfobia może przyjmować formę bezpośrednich ataków fizycznych, przemocy seksualnej i przemocy psychicznej poprzez mowę nienawiści, wyzywanie, ośmieszanie, kierowanie gróźb, niszczenie mienia należącego do danej osoby. W historii znany jest szereg przypadków morderstw na tle transfobii (patrz: zbrodnie nienawiści). Za specyficzną formę transfobii można także uznać egzotyzację osób transpłciowych, widoczną w wyraźny sposób w niektórych przekazach medialnych. Poprzez uczynienie z nich obiektów sensacji, skutkuje to odpodmiotowieniem osób transseksualnych i skupieniem się przez opinię publiczną tylko na tej jednej przesłance tożsamości związanej z transseksualnością.

Warto także podkreślić, że pojęcie transfobii jest nierozerwalnie związane ze zjawiskiem homofobii. Jakkolwiek bowiem transfobia dotyczy tożsamości płciowej, a homofobia – orientacji  psychoseksualnej, to oba te zjawiska wynikają ze wspólnego rdzenia – z heteronormatywnej kultury, w której jednoznacznie określone kobiety i jednoznacznie określeni mężczyźni zachowujący się zgodnie ze społecznymi normami płci społeczno – kulturowej pozostają w heteroseksualnych związkach.

W 2004 roku społeczność LGBTQIA ustanowiła Międzynarodowy Dzień Walki z Homofobią i Transfobią, który ma nagłaśniać problematykę związaną z opresją i przemocą doświadczaną między innymi przez osoby transseksualne.

Opracowane przez: Aleksander Wasiak-Radoszewski

Przesłanki Płeć

Źródła

  • „Discrimination on the grounds of sex, gender identity and gender expression”, Silvan Agius & Christa Tobler, European Network of Legal Experts in the non-discrimination field, European Commission – Directorate-General for Justice, 2011
  • „Transrespect versus Transphobia Worldwide. A Comparative Review of the Human-rights Situation of Gender-variant/Trans People”, Carsten Balzer, Jan Simon Hutta, Tamara Adrián, Peter Hyndal , Susan Stryker, Transgender Europe (TGEU), Transrespect versus Transphobia Worldwide (TvT), 2012
  • http://transfuzja.org/pl/artykuly/artykuly_i_opracowania/transfobia_co_to_jest.htm
  • http://dayagainsthomophobia.org
Publikacje z zakresu