Słownik

Role płci

Są to społeczne normy, oczekiwania i przepisy na to, w jaki sposób w danej kulturze, w danym społeczeństwie należy „być kobietą” i „być mężczyzną”. Ten społeczny przepis zakłada, ze role odgrywane przez kobiety i mężczyzn w społeczeństwie są rozłączne, komplementarne i ściśle związane z płcią biologiczną. Zakłada także, że sfery funkcjonowania kobiet i mężczyzn są odmienne, wyznaczając osobom ze względu na ich płeć biologiczną priorytetowe obszary aktywności, normy zachowania, preferowane wartości.

Znana myśl Simone de Beauvoir przedstawiona w jej „Drugiej płci” stwierdza, ze „nikt nie rodzi się kobietą, ale się nią staje”, odnosząc się tym samym do procesu społecznego nabywania wiedzy i zachowań dostosowawczych do ról płci. Role płci są społecznie konstruowane i odtwarzane, wyuczane i przekazywane w procesie socjalizacji, za pośrednictwem instytucji społecznych takich, jak rodzina, system edukacji czy media. Rolom tym towarzyszy internalizacja „męskiej” lub „kobiecej” tożsamości – kobiecości i męskości. Za niestosowanie się do przepisów na role płci, za wychodzenie poza ich ramy, osoby przekraczające granice ról spotykają się ze społecznymi sankcjami, np. w postaci nacechowanych pejoratywnie określeń, takich jak „zniewieściały mężczyzna” i „babochłop”. Określenia te wskazują na nieadekwatność zachowania czy wyboru drogi życiowej, wspierając jednocześnie społeczną normę „kobiecej kobiety” i „męskiego mężczyzny”.

Społeczne role kobiet orientują się wokół tzw. sfery prywatnej, rodziny, podtrzymywania relacji, natury, a role mężczyzn wokół tzw. sfery publicznej, zdobywania zasobów, reprezentacji, nastawienia na osiągnięcia zawodowe, kultury. Przepis ról płci zawiera w sobie także silne odniesienia dotyczące seksualności i jej realizacji uznanej społecznie za właściwą (patrz: heteronorma).

Opracowane przez: Natalia Sarata
Fundacja Przestrzeń Kobiet
Przesłanki Płeć

Źródła

  • Anthony  Giddens, Socjologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004

  • Claire M. Renzetti, Daniel J. Curran, Kobiety, mężczyźni i społeczeństwo, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005

Publikacje z zakresu