Słownik

Pragnienie homospołeczne

(męskie) pragnienie homospołeczne

Określenie (termin naukowy, konstrukt teoretyczny wykorzystywany w analizie tropów literackich i in.) stworzone przez literaturoznawczynię i badaczkę literatury, jedną z czołowych postaci będących twórcami analiz w ramach teorii queer w analizie literackiej – Eve Kosovsky Sedgwick. Pragnienie homospołeczne można określić jako chęć zbliżenia się czy bliskości pomiędzy mężczyznami, heteroseksualnymi przyjaciółmi płci męskiej, które jest niemożliwe, może być jedynie (nieuświadomioną, głęboko skrywaną) tęsknotą, ponieważ ‘"prawdziwej" męskiej bliskości w przyjaźni przeszkadza tabu homoseksualizmu, narzucone kulturowo. Uniemożliwia ono mężczyznom zbliżenie się do siebie, każe zachować dystans, narzuca konieczność wzajemnego odgrywania przed sobą "maczoidalnych męskich póz", udowadniania sobie nawzajem przez mężczyzn np. w relacji przyjacielskiej swojej męskości. Za Sedgwick można by powiedzieć, że za sprawą pragnienia homospołecznego mężczyźni jednocześnie pragną w sposób nieuświadomiony swej bliskości, ale nie mogą jej mieć, otrzymać ponieważ społecznie ogranicza ich w relacji, w bliskości, stojący na straży heteroseksualnego systemu wewnętrzny i mający swe przejawy zewnętrzne (poprzez odgrywanie pozorów/gry męskości) ‘głos’/’strażnik’ nie pozwalający na zbytnią bliskości między mężczyznami. Przede wszystkim dlatego, że mogliby być sami przez siebie nawzajem i przez innych – posądzeni o homoseksualizm, o bycie gejem, co stanowi (potencjalną obelgę) zagrożenie.

W Polsce terminem tym w ramach "prowadzonej z ukosa" (pokazującej ukryte motywy, także nieuświadomionej homoseksualności) analizy literackiej w sposób interesujący posługiwał się Błażej Warkocki w książce „Homoniewiadomo”. W książce tej poddano m.in. analizie, także pod kątem (ukrytego, jak zawsze) pragnienia homospołecznego, prozę Andrzeja Stasiuka, w której np. w opowiadaniu „Zula Egipt” w zbiorze opowiadań „Przez rzekę” dwojgu bohaterom, pozornie heteroseksualnym mężczyznom (musi) towarzyszyć "ta trzecia" – kobieta, o której względy pozornie rywalizują, a de facto stanowi ona dla nich alibi (być może będące owocem imaginacji). Poprzez nią starają się do siebie zbliżyć, jednocześnie udając, że to nie o homoseksualną bliskość i pożądanie między nimi chodzi, a o rywalizację o kobietę. Jest to ciekawy przykład analizy "ukrytego" znaczenia dzieła literackiego, jedynie pozornie "bardzo męskiej" prozy.

Opracowane przez: Aleksander Wasiak-Radoszewski


Źródła