Słownik

Pobyt tolerowany

Forma legalizacji pobytu cudzoziemca lub cudzoziemki, których wydalenie nie może dojść do skutku z uwagi na różnorodne prawne lub faktyczne przyczyny.

Zgoda na pobyt tolerowany, unormowana w art. 97-104 Ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z 2003 roku, może zostać przyznana osobom, którym odmówiono statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej, a których nie można wydalić do kraju pochodzenia z następujących przyczyn:

  •  wydalenie jest możliwe jedynie do kraju, w którym zagrożone byłyby podstawowe prawa cudzoziemca/mki, takie jak: prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub w którym osoba narażona byłaby na tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie, karanie, pracę przymusową, pozbawienie prawa do rzetelnego procesu sądowego lub ukaranie bez podstawy karnej;
  • wydalenie jest niemożliwe z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu i od cudzoziemca/ki (do takich okoliczności należy stan psychiczny lub fizyczny cudzoziemca/ki, brak i niemożność otrzymania prze niego/nią dokumentu podróży, wydalenie spowodowałoby naruszenie prawa do życia w rodzinie lub praw dziecka i tym samym naruszyłoby ratyfikowane przez Polskę konwencje międzynarodowe).

Osoba, której udzielono zgody na pobyt tolerowany:

  • uzyskuje prawo do pobytu w Polsce oraz kartę pobytu na 1 rok,
  • ma takie same prawa jak uchodźcy/czynie i osoby, które uzyskały ochronę uzupełniającą, z wyjątkiem prawa do pomocy integracyjnej oraz prawa do bezpłatnego studiowania na uczelniach wyższych,
  • posiada ograniczony zakres możliwości korzystania z pomocy społecznej.

Wprowadzenie tej instytucji wiązało się z istotnymi lukami w prawie polskim i z próbą zbliżenia legislacji do możliwości gwarantowanych w innych krajach Unii Europejskiej. Po kilku latach funkcjonowania budzi jednak wiele kontrowersji, jako forma ochrony cudzoziemców jest bowiem niezbyt czytelna, szczególnie w kontekście ochrony uzupełniającej, co do których nie do końca wiadomo jak mają się uzupełniać. Prawdą jest, że większość wniosków w Polsce składanych jest w celu otrzymania statusu uchodźcy – w 2012 roku liczba osób ubiegających się o tę formę ochrony wynosiła 10 753 (4849 wniosków pochodziło od kobiet i 5904 od mężczyzn), przy czym o wydanie zgody na pobyt tolerowany wnioskowało jedynie 16 osób (15 mężczyzn i 1 kobieta). Tym niemniej decyzji odmownych wydano 1960, dwukrotnie względem roku poprzedniego wzrosła liczba umorzeń i wyniosła w 2012 roku 8641, natomiast osób, którym nie nadano statusu uchodźcy, ale udzielono zgody na pobyt tolerowany było 292 (w tym 137 kobiet i 155 mężczyzn). Poza instytucją pobytu tolerowanego prawo reguluje też udzielanie w Polsce azylu i ochrony czasowej.

Opracowane przez: Dominika Cieślikowska
Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej
Obszar Prawo

Źródła

Publikacje z zakresu