Słownik

Parytet / ustawa parytetowa

Parytet jest rozwiązaniem polegającym na zapewnieniu równego udziału (50/50) reprezentantek i reprezentantów obu płci w np. na listach wyborczych, w różnego typu gremiach decyzyjnych czy w innych ciałach kolegialnych, a także w dostępie do zasobów.

Parytet (por. także: kwota) jest jednym z rozwiązań należących do tzw. działań pozytywnych (akcji pozytywnych, działań wyrównawczych). Jako propozycja czasowego rozwiązania wspierającego grupę w gorszym położeniu, ma szczególne zastosowanie w polityce, ponieważ udział kobiet w procesach podejmowania decyzji jest niewystarczający (24% kobiet w sejmie i 13% w senacie). Patrząc na to z historycznego punktu widzenia, kobiety w Polsce wywalczyły prawa wyborcze w 1919 roku, a zatem niecałe 100 lat temu, podczas gdy państwo polskie ma za sobą znacznie dłuższą historię, w której dominującą rolę odgrywali mężczyźni. Brakuje zatem w naszej kulturze politycznej norm, które w równym stopniu akceptują kobiety i mężczyzn zajmujących się polityką. Jednocześnie dziewczętom i kobietom brakuje wzorców kobiet w polityce – jest znacznie mniej niż mężczyzn, rzadko są liderkami partii politycznych, więc rzadziej pojawiają się w mediach. Płeć kulturowa oraz stereotypy płci nie proponują też kobietom takich oczekiwań i ról społecznych, które wiązałyby się ze sferą publiczną – władzą, podejmowaniem decyzji, dążeniem do sukcesu, karierą polityczną.

Ustawa parytetowa była obywatelską inicjatywą, złożoną przez Kongres Kobiet w 2009 roku i zakładała 50-procentowy udział każdej z płci na listach wyborczych – zakładała zmianę ustaw: Ordynacji wyborczej do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej,  Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz Ordynacji wyborczej do Parlamentu Europejskiego, w związku z wprowadzeniem parytetu płci na listach kandydatów. Pod projektem zebrano 120 tysięcy podpisów. W toku prac w sejmie do projektu ustawy wprowadzono poprawkę – zamiast parytetu płci system kwotowy, czyli procentowo określony udział przedstawicielek/li każdej płci na listach wyborczych (stąd nazwa: „ustawa kwotowa”). W takim kształcie projekt został przyjęty przez parlament w grudniu 2010 roku i podpisany przez prezydenta w 2011 roku, wszedł w życie przed wyborami parlamentarnymi w październiku 2011 roku.

Opracowane przez: Małgorzata Jonczy-Adamska
Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej
Przesłanki Płeć

Źródła

Publikacje z zakresu