Słownik

Nawoływanie do użycia przemocy / bezprawna groźba

W myśl przepisów art. 119. § 1. polskiego Kodeksu karnego: „Kto stosuje przemoc lub groźbę bezprawną wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat5.”

Jest to jedna z regulacji, która składa się na system przepisów penalizujących mowę nienawiściprzestępstwa z nienawiści w prawie polskim. Przepis ten przewiduje karę za stosowanie przemocy fizycznej lub groźby bezprawnej wobec grupy ludności lub nawet poszczególnej osoby, opartej na motywach dyskryminacyjnych. Należy podkreślić, że katalog przesłanek antydyskryminacyjnych zawartych w tej regulacji jest zamknięty i nie uwzględnia innych cech (np. orientacja seksualna, płeć, niepełnosprawność, tożsamość płciowa), które często leżą u podstaw tego typu zakazanych zachowań.

Przedmiotem ochrony w myśl przepisu jest ludzkość jako zbiorowość różnorodnych ras, narodowości i przekonań oraz wolność od przymusu. Przedmiotem ochrony jest także wolność, swoboda sumienia, wyznania, nietykalność cielesna jednostki (por. Kodeks karny. Komentarz., Mozgawa M. (red.), Budyn-Kulik M., Kozłowska-Kalisz P., Kulik M.). Ochroną z tego przepisu objęte są nie tylko grupy osób wskazane w tym przepisie, lecz także poszczególni członkowie takich grup. Przestępstwo to może być popełnione tylko umyślnie, w zamiarze bezpośrednim.  Przemoc nie musi dotykać bezpośrednio osoby, nie musi być gwałtem na osobie, może dotykać człowieka lub grupę osób pośrednio przez użycie siły fizycznej na przedmiocie, np. podziurawienie opon w samochodzie w celu unieruchomienia pojazdu (zob. I. Andrejew, W. Świda, W. Wolter, Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 1973, s. 486 oraz tezy do art. 191 k.k.). Groźba bezprawna to zarówno groźba karalna, o której mowa w art. 190 k.k., jak i groźba spowodowania postępowania karnego lub rozgłaszania wiadomości uwłaczających czci zagrożonego lub jego osoby najbliższej (art. 115 § 12 k.k.). 

Opracowane przez: Krzysztof Śmiszek
Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego
Obszar Prawo

Źródła

Publikacje z zakresu