Słownik

Narzędzia polityki równościowej

W zależności od obszaru, stosować możemy różnorodne narzędzia polityki równościowej. Do takich narzędzi należą: perspektywa gender mainstreaming i gender budgeting, które stosują się do rozwiązań instytucjonalnych i systemowych we wszystkich obszarach życia społecznego.

Innymi – specyficznymi – narzędziami, które odnoszą się wprost do wyrównywania szans kobiet i mężczyzn w publicznych gremiach decyzyjnych są rozwiązania, które mogą być stosowane w czasie wyborów do ciał decyzyjnych, aby podnieść stopień reprezentacji w ciałach decyzyjnych i w ten sposób wpłynąć na faktyczne wyrównywanie szans kobiet i mężczyzn.

W systemach proporcjonalnych, czyli takich, gdzie okręgi wyborcze są zwykle wielomandatowe (tzn. w jednym okręgu wybiera się kilku parlamentarzystów, a każda osoba może oddać głos na jednego kandydata / jedną kandydatkę), stosuje się takie mechanizmy zwiększające liczbę kobiet jak:

1. Kwota – wskazuje procentowo minimalny udział kobiet i mężczyzn na listach wyborczych, np. 30%
2. Parytet – rodzaj kwoty (50%); gwarantuje równy podział miejsc na liście wyborczej pomiędzy kobiety i mężczyzn. Czasem towarzyszą mu dodatkowe mechanizmy sprzyjające zachowaniu równych szans na listach wyborczych, takie jak system suwakowy - zasada, zgodnie z którą na liście wyborczej nazwiska kandydatek i kandydatów umieszczane są naprzemiennie. Zasada ta zapobiega umieszczaniu nazwisk kandydatek na samym końcu listy wyborczej, gdzie szanse na wybór są niewielkie. Innym narzędziem jest tzw. podwójna nominacja, czyli zasada, zgodnie którą na dane stanowisko przedstawiane są kandydatury kobiety i mężczyzny o takich samych kwalifikacjach, a wybierana jest osoba tej płci, która w danym organie jest niedoreprezentowana. 

W systemach większościowych, w których okręgi wyborcze są jednomandatowe oraz za obowiązującą uznaję się zasadę „zwycięzca bierze wszystko” (w takiej sytuacji każda partia/komitet wyborczy może wystawić tylko jednego kandydata, a wyborcy mogą głosować tylko na jedno nazwisko; zwycięzcą jest ta osoba, która uzyska największą liczbę głosów), stosuje się takie mechanizmy zwiększające liczbę kobiet jak:

1. Kobiece listy kandydatów (ang. all women short lists) – listy, na których umieszczane są wyłącznie kobiety - kandydatki, na które głosować mogą wyborcy. Kobiece listy zostały wykorzystane przez Partię Pracy w Wielkiej Brytanii oraz Australia i Nową Zelandię.
2. Listy priorytetowe – listy zbilansowane pod względem płci lub też innych kryteriów.
3. Parowanie okręgów (ang. twinning)– mechanizm polegający na dobieraniu wyborczych okręgów jednomandatowych w pary, przy czym w jednym okręgu kandyduje kobieta, w drugim zaś mężczyzna. Z takim rozwiązaniem spotkać możemy się w wyborach parlamentarnych w Walii i Szkocji.

Opracowane przez: Natalia Sarata
Fundacja Przestrzeń Kobiet
Przesłanki Płeć

Źródła

Publikacje z zakresu