Słownik

Mniejszość językowa

Według Europejskiej Karty Języków Regionalnych i Mniejszościowych:

Art. 1. Definicje na użytek niniejszej Karty
a) "języki regionalne lub mniejszościowe" oznaczają języki, które są:
I - tradycyjnie używane na terytorium danego państwa przez jego obywateli, którzy stanowią grupę liczebnie mniejszą od reszty ludności tego państwa;
II - różnią się od oficjalnego języka tego państwa; nie obejmuje to ani dialektów języka oficjalnego państwa, ani języków migrantów;
b) "terytorium, na którym używany jest język regionalny lub mniejszościowy", oznacza obszar geograficzny, na którym dany język jest środkiem komunikowania się takiej liczby ludzi, która usprawiedliwia przyjęcie różnych środków ochronnych i popierających przewidzianych w niniejszej Karcie;
c) "języki nie-terytorialne" oznaczają języki używane przez obywateli danego państwa inne niż język lub języki używane przez resztę ludności, które jednak, chociaż używane tradycyjnie na terytorium tego państwa, nie mogą być identyfikowane z określonym jego obszarem.

Język migowy, którym posługują się osby Głuche w Polsce stanowi przykład języka mniejszościowego nie-terytorialnego, ponieważ osoby Głuche zamieszkują cały obszar kraju a nie jakiś wybrany jego region.

W Polsce sprawy związane z mniejszościami etnicznymi i narodowymi reguluje ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. z dnia 31 stycznia 2005 r.). Wg ustawy czynnikiem różnicującym te dwa rodzaje mniejszości jest poczucie tożsamości z narodem zorganizowanym we własnym państwie (mniejszośc narodowa) lub nie utożsamianie z narodem zorganizowanym we własnym państwie (mniejszość etniczna). Osoby Głuche nie zostały ujęte w żadnej z tych definicji.

Definicja osób Głuchych - użytkowników jezyka migowego - jako członków mniejszości jezykowej pojawia się w Brukselska Deklaracja Języka Migowego w Unii Europejskiej 2010:
Niesłyszący i Słabosłyszący ludzie w Europie są zarówno użytkownikami jak i obrońcami wielu rodzimych/rdzennych narodowych języków migowych oraz tworzą (zagrożone) społeczności lokalne równe innym mniejszościom językowym i kulturowym.

Powodem nieuznawania społeczności osób Głuchych za grupę mniejszościową jest ciagle niski społeczny status języka migowego. Społeczność osób Głuchych nie mieści się także w ramach definicji grupy etnicznej jako tej, które dzieliła wspólne terytorium.

Te trudności definicyjne związane ze znacząca odrębnością języka migowego od innych języków fonicznych i wiążącą się z tym odrębnością społeczności Głuchych znajdują swoje odzwierciedlenie w coraz częstszym posługiwaniu się przez Głuchych aktywistów określeniem "mniejszość językowa". Określenie to ma zwrócić uwagę na:

  • istnienie języka migowego
  • istnienie grupy ludzi posługujących się tym językiem
  • wyjątkową sytuację języka migowego i społeczności osób Głuchych na tle innych mniejszości

Ten sposób samookreślania się społeczności osób Głuchych bardzo silnie akcentuje kulturotwórczą pozycję języka migowego

Opracowane przez: Magdalena Dunaj
Polski Związek Głuchych, ZG
Obszar Prawo

Źródła

Publikacje z zakresu