Słownik

Mechanizm stereotypizacji

Mechanizm stereotypizacji pokazuje, w jaki sposób stereotypy dotyczące różnych grup społecznych, wyróżnionych na podstawie jednej cechy, są tworzone i utrwalane w społeczeństwie, w odniesieniu do pewnych norm oraz ról społecznych, które są przypisywane przedstawicielkom i przedstawicielom grup. Mechanizm pokazuje, w jaki sposób ludzie są skłonni przypisywać pewne cechy charakteru osobom pełniącym daną rolę, nie zwracając uwagi na to, że obserwowane zachowania wynikają z tej roli a nie z osobowości tego konkretnego człowieka czy przynależności do grupy.

Na przykładzie stereotypów płci taki mechanizm, który jest „błędnym kołem”, działa następująco:

Krok 1.
Przypisywanie kobiet i mężczyznom cech psychicznych na podstawie podejmowanych (czy przydzielanych) obowiązków. Skoro kobiety częściej zajmują się dziećmi i pracują w zawodach związanych ze ochroną zdrowia czy pomocą społeczną, przypisuje im się takie cechy jak: opiekuńczość, delikatność, empatia. Odpowiednio: skoro mężczyźni częściej pracują na stanowiskach kierowniczych, przypisuje się im racjonalność, odwagę, umiejętność szybkiego podejmowania decyzji.

Krok 2.
Interpretacja tych cech jako „naturalnych”, a nie będących efektem specyficznych, odmiennych zadań pełnionych przez kobiety i mężczyzn, umacnia przekonanie, że kobiety są „stworzone” do jednych aktywności, a mężczyźni do drugich.

Krok 3.
Następuje rozciągnięcie oczekiwań w stosunku do kobiet i mężczyzn również na inne sytuacje – zgodnie z przypisanymi im cechami. Oczekiwania stają się normą – punktem odniesienia.

Krok 4.
Kobiety i mężczyźni, czując presję wynikającą z norm funkcjonowania obu płci, podporządkowują się społecznym oczekiwaniom, aby nie utracić społecznej akceptacji oraz nie obniżyć samooceny (jeżeli nie pasujemy do stereotypowego obrazu, możemy być postrzegane/ni jako osoby dziwne, niedostosowane, nietypowe).

Krok 5.
Zgodne z oczekiwaniami i normami zachowania kobiet i mężczyzn niejako potwierdzają słuszność obrazu kobiecości i męskości zawartego w stereotypie. Swoim zachowaniem jednostki sankcjonują stereotyp – koło się zamyka.

Opracowane przez: Małgorzata Jonczy-Adamska
Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej

Źródła

Publikacje z zakresu