Słownik

Integracyjny system edukacji

Integracyjny system kształcenia opiera się na zaleceniu UNESCO rekomendującym włączanie dzieci niepełnosprawnych do szkół masowych. Integracja jest nowym modelem oświaty, przeciwieństwem segregacji, alternatywą dla rozdziału dzieci sprawnych od niepełnosprawnych.

U podstaw integracyjnego systemu kształcenia leżą następujące założenia:

  • Najkorzystniejsze dla rozwoju, wychowania i nauczania dzieci niepełnosprawnych jest przebywanie w gronie rodziny oraz społeczności osób pełnosprawnych, przy zapewnieniu im warunków zdrowotnych, społeczno-wychowawczych i dydaktycznych.
  • Dla przygotowania dziecka niepełnosprawnego do samodzielnego, na miarę jego możliwości, życia w społeczeństwie korzystne jest celowo zorganizowane jego uczestnictwo w tym życiu.
  • W procesie wychowania i nauczania dzieci niepełnosprawnych uwzględniane są potrzeby i dyspozycje osobowościowe wspólne dla nich i dzieci pełnosprawnych, organizowane są dla obu tych grup identyczne sytuacje wychowawcze, wykorzystywane jednakowe metody i środki wychowania i nauczania, a wprowadzane są metody i środki specjalne, gdy zachodzi potrzeba ze względu na swoiste trudności dziecka.
  • Dzieci i młodzież niepełnosprawna mają prawo do korzystania ze wszystkich stopni i profilów szkolnictwa, z instytucji sportowych, rekreacji i kultury. Instytucje te powinny wprowadzać do swych obiektów odpowiednie urządzenia techniczne, właściwe rozwiązania organizacyjne.
  • Okresowa lub częściowa izolacja w zakładach specjalnych niektórych grup dzieci ze względów zdrowotnych (np. reumatycy w sanatoriach) lub dydaktycznych (np. upośledzeni umysłowo w szkołach specjalnych) ma miejsce tylko wówczas, gdy nie powoduje negatywnych skutków w ich rozwoju, gdy zakłady te umożliwią dzieciom kontakt ze środowiskiem, w tym z rodziną i z dziećmi pełnosprawnymi.

Sedno integracyjnego systemu kształcenia można zdefiniować jako maksymalne włączenie dzieci, młodzieży i dorosłych niepełnosprawnych w edukację w szkołach ogólnodostępnych i innych placówkach oświatowych, umożliwiających im, w miarę możliwości, wzrastanie w gronie sprawnych rówieśników.

Prowadzenie kształcenia integracyjnego wymaga przekształcenia szkoły masowej, zmiany organizacji programu nauczania, metodyki nauczania i systemu oceniania, czyli dostosowania tych elementów do indywidualnych potrzeb wszystkich dzieci i zapewnienia uczniom dodatkowej pomocy w szkole i poza szkołą.

Modele integracji realizowane w polskiej oświacie:

  • Integracja pełna, całościowa – obejmuje uczniów z wszystkimi rodzajami i stopniami niepełnosprawności, do jednego oddziału mogą uczęszczać wspólnie uczniowie z różnymi stopniami upośledzenia umysłowego, niewidomi, niesłyszący
  • Integracja częściowa – obejmuje uczniów z jednym rodzajem niepełnosprawności, np. niepełnosprawnych ruchowo

W rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 4 października 1993 r. w sprawie zasad organizowania opieki nad uczniami niepełnosprawnymi, ich kształcenia w ogólnodostępnych i integracyjnych publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz organizacji kształcenia specjalnego (DzUrz MEN nr 9, poz. 36) wymieniono następujące formy kształcenia:

  • publiczne jednostki specjalne (przedszkola, szkoły podstawowe, szkoły przysposabiające do pracy zawodowej, szkoły zasadnicze, szkoły średnie, szkoły policealne i ośrodki szkolno-wychowawcze),
  • klasy w szkołach i placówkach ogólnodostępnych (integracyjne, specjalne, terapeutyczne),
  • kształcenie indywidualne; w indywidualnym nauczaniu i wychowaniu realizuje się program nauczania szkoły ogólnodostępnej, dostosowując go do możliwości ucznia określonych przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną lub inną poradnię specjalistyczną, a w odniesieniu do dziecka upośledzonego umysłowo i niesłyszącego – przez odpowiedni program nauczania przedszkola lub szkoły specjalnej.
Opracowane przez: Małgorzata Peretiatkowicz-Czyż i Piotr Todys
Fundacja TUS
Obszar Edukacja

Źródła

  • Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

  • ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół

  • ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych (Dz. U. z dnia 1 lutego 2005 r.)

  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 4 października 1993 r. w sprawie zasad organizowania opieki nad uczniami niepełnosprawnymi, ich kształcenia w ogólnodostępnych i integracyjnych publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz organizacji kształcenia specjalnego (DzUrz MEN nr 9, poz. 36)

  • www.wychowawca.pl

Publikacje z zakresu