Słownik

Luka płacowa

Luka płacowa, czyli gender pay gap (dosł. rozziew w płacach ze względu na płeć) oznacza nierówności w wynagrodzeniach pomiędzy kobietami i mężczyznami ze względu na płeć. Jest to jeden z przejawów gorszej pozycji kobiet na rynku pracy.

Różnice między wynagrodzeniami kobiet i mężczyzn dotyczą wszystkich grup zawodowych i wszystkich stanowisk, choć Kodeks Pracy zabrania wynagradzania pracowników i pracownic inaczej, nierówno za wykonywanie takiej samej pracy lub pracy o tej samej wartości. Różnice w wynagrodzeniach są zjawiskiem ugruntowanym w uprzedzeniach wobec kobiet, bowiem to one zarabiają średnio mniej niż mężczyźni i ich zjawisko to dotyka najbardziej.

Różnice utrzymują się obecnie na poziomie średnio 20%, wahając się w zależności od sektora, poziomu wykształcenia, wielkości przedsiębiorstwa. Największe różnice w zarobkach ze względu na płeć widoczne są na wyższych stanowiskach kierowniczych. Im przedsiębiorstwo jest większe, tym dysproporcje między zarobkami kobiet i mężczyzn są wyraźniejsze: w średnich i dużych firmach wynagrodzenie kobiet wynosiło 70% analogicznego wynagrodzenia mężczyzn, w małych firmach kobiety zarabiają 92% tego, co mężczyźni na równorzędnych stanowiskach. Największa różnica w zarobkach występuje w grupie osób o najniższym wykształceniu: w tej grupie kobiety otrzymują 64% wynagrodzenia mężczyzn w sektorze publicznym, 79% - w sektorze prywatnym. Nierówności są wyraźne również między kobietami a mężczyznami z wykształceniem wyższym: wynagrodzenia kobiet stanowią 74% wynagrodzenia mężczyzn w sektorze publicznym, 75% w prywatnym.

Różnice w wynagrodzeniach ze względu na płeć utrzymują się w większości krajów, Przyczyną utrzymujących się różnic wynagrodzeń mogą być bazujące na uprzedzeniach społeczne przekonania związane z wartością pracy kobiet i mężczyzn, a także wynikające z kontraktu płci przekonania o priorytetowych sferach aktywności przypisanych kobietom (gospodarstwo domowe, rodzina) i mężczyznom (rynek pracy, sfera publiczna).

Innym czynnikiem sprzyjającym utrzymywaniu się różnic w wynagrodzeniach mogą być różne pozycje kobiet i mężczyzn w strukturze zatrudnienia. Mężczyźni częściej wykonują pracę na wysokich stanowiskach, natomiast kobiety zajmują większość gorzej płatnych stanowisk, a rzadko pełnią funkcje najwyższe. Nie wynika to przy tym z ich indywidualnych predyspozycji, ale ze społecznych nastawień do pracy kobiet, przejawiających się w takich zjawiskach jak „szklane ruchome schody”, „lepka podłoga”, „szklane ściany”.

Tak duże dysproporcje w płacach, szczególnie między osobami o najwyższym wykształceniu, mogą świadczyć o tym, że wysoko wykwalifikowane kobiety pracują na stanowiskach poniżej swoich kompetencji, co może być przyczyną niższych dochodów. Jednocześnie różnice w grupie osób o najniższym wykształceniu można prawdopodobnie wytłumaczyć sytuacją, w której kobiety bez kwalifikacji wykonują zajęcia tradycyjnie uznawane za „kobiece”, tzn. pracują jako sprzątaczki, opiekunki do dzieci, osób chorych i niepełnosprawnych.

Opracowane przez: Natalia Sarata
Fundacja Przestrzeń Kobiet
Przesłanki Płeć

Źródła

Publikacje z zakresu