Słownik

Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn

(ang. European Institute for Gender Equality, fr. Institut europeen pour l'égalite entre les hommes et les femmes)

Zadaniem Europejskiego Instytutu ds. Równości Kobiet i Mężczyzn jest wspieranie instytucji europejskich i państw członkowskich we włączaniu zasady równości kobiet i mężczyzn do ich polityk oraz w zwalczaniu dyskryminacji ze względu na płeć. Instytut zajmuje się też przekazywaniem obywatelom Unii Europejskiej (UE) informacji z tej dziedziny.

Instytut to agencja techniczna wspierająca prace Komisji Europejskiej nad pełniejszym wdrażaniem jednej z polityk horyzontalnych UE - gender mainstreaming - włączania polityki równego traktowania do głównego nurtu Wspólnoty.

Geneza powstania Instytutu
Idea ustanowienia Instytutu na Rzecz Równości Płci powstawała przez długie lata wraz z  rosnącą społeczną świadomością potrzeby zapewnienia i ochrony równości szans kobiet i  mężczyzn. Pierwszą konkretną wizję działalności takiego instytutu przedstawiła Margareta  Winberg, szwedzka minister ds. równości na seminarium Sztokholmie w czerwcu 1999 roku.  Mimo prowadzonych przez następne lata na zlecenie Komisji Europejskiej badań dotyczących potrzeby utworzenia Instytutu oraz licznych dyskusji na ten temat w Parlamencie  Europejskim,  dopiero w 2005 roku Vladimir Špidla,  Komisarz UE do spraw zatrudnienia,  spraw społecznych i równości szans zaproponował jego utworzenie. Zapis na  temat powstania Instytutu na Rzecz Równości Płci znalazł się w Planie działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn na lata 2006-2010. Ostateczne prace nad rozporządzeniem zakończyły się podczas trwania prezydencji fińskiej w Radzie UE.

Decyzja o jego powołaniu została przyjęta 20 grudnia 2006 roku w rozporządzeniu Rady Unii Europejskiej nr 1922/2006 (poniżej streszczenie aktu). Instytut powstał w maju 2007 w Brukseli, skąd jego siedzibę przeniesiono do Wilna.  

Europejski Instytut na rzecz Równości Płci miał rozpocząć swoją działalność w 2007 roku, jednak dopiero 17 maja 2010 roku został powołany jego zarząd składający się z 19 przedstawicieli różnych krajów członkowskich UE oraz jednego reprezentanta Komisji Europejskiej. 

Doświadczenie państw członkowskich pokazuje, że dane zbierane przez krajowe urzędy nie zawsze są rozbite na płeć, mimo, że większość krajów europejskich zobowiązało się do tego, podpisując tzw. Pekińską Platformę działania czy Konwencję w Sprawie Eliminacji Wszelkich Form Dyskryminacji wobec Kobiet. Jednym ze sztandarowych działań jest prowadzenie badań nad sytuacją w Europie w zakresie równości płci. Instytut również koordynuje europejską siecią na rzecz równości płci, obejmującą ośrodki, organy, organizacje i ekspertów zajmujących się problematyką równości płci i włączaniem problematyki płci do głównego nurtu polityki w celu wspomagania i rozwoju badań, optymalizacji wykorzystania dostępnych zasobów oraz promowania wymiany i rozpowszechniania informacji. Instytut organizuje także spotkania ad hoc ekspertów w celu wspierania prac badawczych instytutu, wspomagania wymiany informacji między badaczami oraz stwarzania warunków dla uwzględniania perspektywy problematyki płci w ich badaniach. Instytut organizuje również wspólnie z zainteresowanymi stronami konferencje, kampanie i spotkania na szczeblu europejskim, w celu podnoszenia poziomu świadomości obywateli UE na temat równości płci, a ustalenia i wnioski przekazywał Komisji Europejskiej. Ponadto instytut jest zobowiązany do rozpowszechnia informacji dotyczących niestereotypowych ról kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach życia, przedstawiania swoich wniosków i inicjatyw służących nagłaśnianiu tego typu historii sukcesów życiowych i ich wykorzystaniu jako podstawy do dalszych działań. Instytut ma też rozwijać dialog i współpracę z organizacjami pozarządowymi, organizacjami zajmującymi się równością szans, uczelniami i ekspertami, ośrodkami badawczymi, partnerami społecznymi oraz innymi podobnymi organami czynnie dążącymi do osiągnięcia równości na szczeblu krajowym i europejskim.
Pracownicy Instytutu tworzą zasoby dokumentacji dostępne dla społeczeństwa, które będą udostępnione podmiotom publicznym i prywatnym - będą to informacje dotyczące włączania problematyki płci do głównego nurtu polityki. Instytut ma dostarczać instytucjom Wspólnoty informacji na temat równości płci oraz włączania problematyki płci do głównego nurtu polityki w krajach przystępujących i kandydujących.
  

Kontekst polityczny
Równość kobiet i mężczyzn to jedno z praw podstawowych UE. Dalszy rozwój w tej dziedzinie ma decydujące znaczenie dla osiągania celów w zakresie wzrostu gospodarczego i spójności społecznej, jakie wyznaczyła sobie UE.
Mimo że nadal zdarzają się przypadki nierównego traktowania kobiet i mężczyzn, UE zrobiła w ostatnich dziesięcioleciach znaczne postępy. Było to możliwe głównie dzięki odpowiednim przepisom prawnym, uwzględnianiu równości kobiet i mężczyzn we wszystkich obszarach polityki oraz konkretnym działaniom na rzecz wzmacniania pozycji kobiet.

Akt
Rozporządzenie (WE) nr 1922/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiające Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn [Dz.U. L 403 z 30.12.2006

Streszczenie 
Chociaż równość kobiet i mężczyzn jest prawem podstawowym, ustanowionym na mocy traktatu lizbońskiego, i priorytetową strategią polityczną Unii Europejskiej (UE), aby osiągnąć rzeczywistą równość kobiet i mężczyzn w sferze życia zawodowego i prywatnego, potrzebne są dalsze działania.
Z tego względu ważną rolę odgrywa Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn, dostarczając fachowej wiedzy, która jest niezbędna do opracowania środków na rzecz równości kobiet i mężczyzn w całej UE.

Zadania Instytutu
Instytut zapewnia pomoc techniczną instytucjom europejskim i państwom członkowskim UE, aby przyczyniać się do:

  • promocji i wzmacniania równości płci,
  • włączania problematyki płci do głównego nurtu polityki we wszystkich działaniach Wspólnoty oraz wynikających z nich politykach krajowych,
  • zwalczania dyskryminacji ze względu na płeć,
  • gromadzenie i analiza porównywalnych danych na temat równości mężczyzn i kobiet,
  • opracowywanie metod służących wspieraniu włączania problematyki równości kobiet i mężczyzn do wszystkich obszarów polityki,
  • ułatwianie wymiany sprawdzonych rozwiązań i dialogu między zainteresowanymi stronami,
  • uwrażliwianie społeczeństwa na problematykę równości kobiet i mężczyzn
  • podnoszenia świadomości obywateli europejskich, zwłaszcza poprzez organizowanie konferencji i kampanii informacyjnych.

Zadania Instytutu są także definiowane jako:

  • gromadzenie i analiza porównywalnych danych na temat równości mężczyzn i kobiet uzyskanych od organizacji międzynarodowych i państw trzecich,
  • opracowywanie metod służących wspieraniu włączania problematyki równości kobiet i mężczyzn do wszystkich obszarów polityki, także jako osobne zadanie do europejskiej polityki zagranicznej,
  • ułatwianie wymiany sprawdzonych rozwiązań i dialogu między zainteresowanymi podmiotami, zwłaszcza partnerami społecznymi, organizacjami pozarządowymi i ośrodkami badawczymi,
  • wprowadzanie kwestii równości do legislacji i planowania strategicznego,
  • uwrażliwianie społeczeństwa na problematykę równości kobiet i mężczyzn.

Funkcjonowanie
Instytut prowadzi swoje działania w sposób niezależny i przejrzysty. Kieruje nim, przy wsparciu dyrektora, zarząd wspomagany przez konsultacyjne forum ekspertów. Jego siedziba znajduje się w Wilnie (Litwa).

Instytut współpracuje głównie z Europejską Fundacją na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy, Europejską Agencją ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy i Europejskim Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego.

Organy wchodzące w skład Instytutu

  • Zarząd – podejmuje decyzje oraz przyjmuje roczny i średnioterminowy program prac Instytutu oraz jego budżet.
  • Forum ekspertów – pełni funkcję doradczą oraz wspiera pracę dyrektora/ki. Polscy eksperci działający dla Instytutu to: dr hab. Magdalena Środa oraz dr Wiktor Osiatyński. Członkowie i członkinie Forum Ekspertów powołani są na trzy lata. 
  • Dyrektor/Dyrektorka i pracownicy/e – pełnią rolę wykonawczą (rola wykonawcza) Prawny przedstawiciel Instytutu odpowiedzialny za bieżące zarządzanie programem prac i jego wdrażanie.

Instytut dostępny jest także na portalu Facebook oraz Twitter

Opracowane przez: Ewa Rutkowska
równość.info
Przesłanki Płeć

Źródła

  • Europejski Instytut na rzecz Równości Płci już działa - http://efs.ropstorun.pl/fileadmin/do_pobrania/01.04.09/Pomocne/rownosc_szans_plci/3.Europejski_Intytut_R%C3%B3wnosci.pdf  
  • Europejski Instytut ds. Rowności Kobiet i Mężczyzn (EIGE) - www.siecrownosci.gov.pl/slownik-pojec/art,32,europejski-instytut-ds-rownosci-kobiet-i-mezczyzn-eige.html  
  • Europejski Instytut ds. Rowności Kobiet i Mężczyzn - http://europa.eu/legislation_summaries/employment_and_social_policy/equality_between_men_and_women/c10938_pl.htm
  • Europejski Instytut ds. Rowności Kobiet i Mężczyzn (EIGE) - http://europa.eu/agencies/regulatory_agencies_bodies/policy_agencies/eige/index_pl.htm
Publikacje z zakresu