Słownik

Etnorelatywizm

Postawa otwartości wobec różnic kulturowych i gotowość poznawania ich. Oznacza próbę odrzucenia wartości i norm własnej kultury jako miernika kultury obcej / innej. Polega na postrzeganiu, interpretowaniu i ewentualnym ocenianiu kultur (zachowań, norm i wartości) jedynie w kontekście w jakim funkcjonuje każda z nich. Wiąże się z odchodzeniem od jednoznaczności, absolutyzmu i uniwersalności.

Pojęcie rozpowszechnione przez Miltona Bennett’a w Modelu rozwoju wrażliwości międzykulturowej. Podstawą jest zgoda na to, że kultury najlepiej można zrozumieć w relacji do innych i że poszczególne zachowania mogą być zrozumiane tylko w odniesieniu do konkretnego kontekstu kulturowego. Różnica kulturowa na etapie etnorelatywistycznym nie jest traktowana jako zagrażająca, ale jako wyzwanie. Jednostka stara się rozwinąć nowe kategorie w celu zrozumienia innych. Wedle tego autora postawa ta rozwija się w trzech fazach:

  1. Akceptacja oznacza uznanie różnic w zachowaniach werbalnych i niewerbalnych, koncepcjach świata oraz normach i wartościach. Na tym etapie do odmienności podchodzi się szacunkiem, próbując ją zrozumieć, jednocześnie ćwicząc tolerancję dwu- i wieloznaczności. Podstawą rozwijania tej fazy jest świadomość własnej kultury i wiedza na temat innej/ innych kultur.
  2. Adaptacja to proces włączania nowych zachowań, właściwych dla innego sposobu widzenia świata, do repertuaru zachowań jednostki. Centralna dla adaptacji jest empatia – zdolność odbioru danej sytuacji z innego punktu widzenia, niż własny, gdyż celem tego procesu jest zmiana kulturowych ram odniesienia.
  3. Integracja, czyli łączenie różnych sposobów rozumienia świata, które prowadzić ma do zbudowania tożsamości wielokulturowej / wieloaspektowej. Na tym etapie wymagane jest ciągłe definiowanie swojej tożsamości w zależności od aktualnych doświadczeń życiowych, elastyczność ról i identyfikacji kulturowych. W tej fazie jednostka zna, rozumie i umie stosować kulturowo adekwatne, nawet subtelne, zachowania (łącznie z komunikacją niewerbalną, poczuciem humoru, idiomami i głębiej zakorzenionymi, często symbolicznymi aspektami kultury), jak również tworzy własne, nowe kategorie.
Opracowane przez: Dominika Cieślikowska
Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej

Źródła

  • Cieślikowska, D., Problemy integracji osób odmiennych kulturowo. W: E. Kownacka, E. Olczak, A. Paszkowska-Rogacz, D. Cieślikowska, Doradztwo zawodowe a wyzwania międzykulturowe. Podręcznik, Warszawa: KOWEZiU, 2006, s. 65 – 90.
  • Dan Landis, Janet Bennett, Milton J. Bennett (red.), The Handbook of Intercultural Training, Sage Publications, 2004.