Słownik

Edukacja antydyskryminacyjna

Edukacja antydyskryminacyjna to świadome działanie podnoszące wiedzę, umiejętności i wpływające na postawy, które ma na celu przeciwdziałanie dyskryminacji i przemocy motywowanej uprzedzeniami oraz wspieranie równości i różnorodności.

 

Edukacja antydyskryminacyjna rozwija wiedzę na temat mechanizmów dyskryminacji i wykluczenia. Ważne jest zrozumienie, w jaki sposób stereotypy i uprzedzenia prowadzą do nierównego traktowania i naruszania praw jednostki. Edukacja antydyskryminacyjna zajmuje się przejawami oraz konsekwencjami dyskryminacji w każdym obszarze naszego życia. Kluczowe jest zobaczenie zjawiska dyskryminacji nie tylko poprzez pryzmat osoby dyskryminowanej, ale również w kontekście istniejących relacji władzy (społecznej, politycznej, ekonomicznej, symbolicznej) oraz systemu przywilejów grup dominujących. Ważne są obydwie strony społecznie tworzonych i funkcjonujących relacji „mniejszość – większość”, a także przesłanki, na których budowane są te relacje, m.in.: płeć, rasa, pochodzenie narodowe i etniczne, religia lub światopogląd (wyznanie lub bezwyznaniowość), niepełnosprawność, wiek, orientacja seksualna, status społeczny i ekonomiczny. Ważne są także: przemoc motywowana uprzedzeniami, mowa nienawiści i zbrodnie z nienawiści.

Edukacja antydyskryminacyjna buduje kompetencje przeciwdziałania dyskryminacji – kładzie nacisk na szeroką znajomość praw człowieka, praw kobiet, oraz prawa antydyskryminacyjnego. Istotna jest wiedza na temat różnorodnych instrumentów przeciwdziałania dyskryminacji oraz umiejętności ich wykorzystania. Edukacja antydyskryminacyjna rozwija odwagę cywilną i odpowiedzialność osobistą za reagowanie i przeciwdziałanie wszelkim aktom dyskryminacji i przemocy. Kluczowa staje się nie tylko pozycja ofiary i sprawcy, ale także świadka.

Edukacja antydyskryminacyjna rozwija wiedzę na temat grup dyskryminowanych oraz ruchów emancypacyjnych. Przeciwdziałanie dyskryminacji i przemocy opiera się na rzetelnej wiedzy o grupach dyskryminowanych i doświadczających przemocy. Edukacja antydyskryminacyjna wywodzi się i bezpośrednio czerpie z osiągnięć ruchów emancypacyjnych, w tym przede wszystkim feminizmu. Edukacja antydyskryminacyjna rozwija się w kontekście wcześniejszych osiągnięć emancypacyjnych zarówno tych związanych ze zdobyczami instytucjonalnymi, jaki i tymi odnoszącymi się do rozwoju myśli na temat przeciwdziałania dyskryminacji i przemocy w ogóle.

Edukacja antydyskryminacyjna wzmacnia grupy i osoby dyskryminowane i wykluczone na zasadach włączania i upodmiotowienia.

Edukacja antydyskryminacyjna stanowi otwarty katalog działań. Forma działania nie decyduje o tym, co nazywamy edukacją antydyskryminacyjną.

Edukacja antydyskryminacyjna opiera się na osobach ją prowadzących – wierze w przyrodzoną godność ludzką, podmiotowość i autonomię każdego człowieka oraz równość wszystkich ludzi bez względu na pochodzenie etniczne i narodowe, rasę, niepełnosprawność, wiek, płeć, orientację seksualną, wyznanie lub bezwyznaniowość, status społeczny i ekonomiczny i jakikolwiek inny stan. Osoby prowadzące w szczególny sposób powinny dbać o spójność pomiędzy podejmowanymi działaniami a swoją postawą, stale i świadomie dążąc do rozwoju osobistej wrażliwości i postawy szacunku wobec innych.

Opracowane przez: Małgorzata Jonczy-Adamska
Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej
Obszar Edukacja

Źródła

  • Edukacja antydyskryminacyjna. Podręcznik trenerski (red. Maja Branka, Dominika Cieślikowska), Stowarzyszenie Willa Decjusza, Kraków 2010.  
  • Edukacja antydyskryminacyjna i jej standardy jakościowe. Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej, Warszawa 2011.  
  • Wielka nieobecna – o edukacji antydyskryminacyjnej w systemie edukacji formalnej w Polsce. Raport z badań (red. Marta Abramowicz), Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej, Warszawa 2011.
Publikacje z zakresu