Słownik

Chroniony rynek pracy

Zakłady pracy, które gwarantują miejsca pracy dla osób niepełnosprawnych, a zatrudnione w nich osoby z niepełnosprawnością znajdują zatrudnienie w specjalnych warunkach, tworzą chroniony rynek pracy zwany również zamkniętym rynkiem pracy. Co oznacza, że zatrudnienie na chronionym rynku pracy charakteryzuje się tym, iż nie występuje tu konkurencja pomiędzy osobami sparwnymi i niepełnosprawnymi, a środowisko pracy dostosowywane jest do psychofizycznych możliwości zatrudnionego.

Podstawowymi rodzajami przedsiębiorstw na chronionym rynku pracy w Polsce są:

Obie formy przedsiębiorstw przewidziane są jako miejsca pracy dla osób niepełnosprawnych, które z różnych przyczyn mają trudności w zatrudnieniu na otwartym rynku pracy.

Zarówno ZPCh, jak i ZAZ dają możliwość przygotowania osób z niepełnosprawnością do zatrudnienia w przyszłości na otwartym rynku pracy.

Pracodawcom prowadzącym zakłady pracy chronionej oraz organizatorom zakładów aktywności zawodowej przysługują zwolnienia z różnych podatków i opłat, miesięczne dofinansowania wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, a także inne formy wsparcia finansowego.

W przypadku zakładów aktywności zawodowej, ze środków publicznych dofinansowane jest również ich utworzenie.

Zakład pracy chronionej jest jednostką biznesową, która generuje zysk, a jednocześnie w związku z zatrudnianiem dużej liczby osób niepełnosprawnych korzysta z szeregu form wsparcia finansowego.

Zakład aktywności zawodowej jest podmiotem ekonomii społecznej, który nie działa dla osiągnięcia zysku, a ewentualny dochód przeznacza na działania związane z rehabilitacją swoich niepełnosprawnych pracowników.

Te dwie formy przedsiębiorstw różnią się od siebie pod względem funkcjonowania, formy prawnej podmiotu tworzącego przedsiębiorstwo oraz np. sposobem rekrutacji pracowników.

Status ZPCh może otrzymać istniejący pracodawca, który spełni określone warunki, natomiast status ZAZ otrzymuje przedsiębiorstwo na etapie tworzenia.

W Polsce od wielu lat trwa dyskusja nad sensem istnienie chronionego rynku pracy. Jego przeciwnicy wskazują na fakt, że osoby zatrudniane na zamkniętym rynku pracy często zdolne były by do podjęcia zatrudnienia na otwartym rynku pracy i funkcjonowanie w jego ramach. Zwolennicy podkreślają, że wiele osób niepełnosprawnych, szczególnie tych ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie podjęłoby żadnej formy aktywności zawodowej gdyby nie istnienie tego typu rynku pracy.

Jednym ze skutków tego sporu jest fakt iż od kilku lat odchodzi się od modelu zatrudniania osób niepełnosprawnych na chronionym rynku pracy i zachęca się je do szukania pracy i podejmowania zatrudnienia na otwartym rynku.

Opracowane przez: Małgorzata Peretiatkowicz-Czyż i Piotr Todys
Fundacja TUS
Obszar Praca

Źródła

  • www.pfron.org.pl
  • Twój klucz do kariery - otwórz sie na prace. Kompleksowy informator o rynku pracy dla osób niepełnosprawnych. Fundacja TUS 2008 r
Publikacje z zakresu