Słownik

Budżetowanie pod kątem płci (gender budgeting)

Gender budgeting, inaczej nazywane budżetowaniem ze względu na płeć lub budżetowaniem wrażliwym na płeć to jeden z rodzajów analizy wpływu na płeć i narzędzie realizacji polityki gender mainstreaming. Oznacza on przyglądanie się efektom oddziaływania budżetów na położenie kobiet i mężczyzn. Celem tego rodzaju analizy jest zidentyfikowanie nierówności związanych z podziałem i wydatkowaniem środków oraz wyrównanie pozycji kobiet i mężczyzn w społeczeństwach.

Gender budgeting jako narzędzie dotyczyło początkowo wyłącznie budżetów państwowych i budżetów jednostek samorządu terytorialnego. W tym rozumieniu po raz pierwszy zastosowane zostało w Australii w 1984 r. do analizy części budżetu krajowego. W swoim pierwotnym wymiarze gender budgeting oznacza analizę tego, jak na poziomie budżetu krajowego, regionalnego lub lokalnego na płeć wpływa każda forma wydatków ponoszonych ze środków publicznych, a także jak na kobiety i mężczyzn i ich pozycję w systemie społecznym wpływają metody pozyskiwania środków do budżetu. Celem tego rodzaju analizy jest rozpoznanie skutków, jakie w społeczności niesie ze sobą podział i pozyskiwanie środków na kobiety i mężczyzn, dziewczęta i chłopców.

W Polsce wciąż jeszcze brakuje przykładów tworzenia budżetów jednostek samorządu terytorialnego z uwzględnieniem wpływu na płeć. Podobnie budżet krajowy nie jest tworzony z zastosowaniem tego narzędzia. Natomiast gender budgeting może być wykorzystywane do poddawania analizie wpływu na płeć projektów społecznych, a także planowania budżetów projektów społecznych tak, by mogły na lokalnym poziomie wpływać na wyrównywanie pozycji kobiet i mężczyzn poprzez zrównoważoną i adekwatną do potrzeb alokację środków i działań w ich ramach realizowanych.

Aby możliwe było wykorzystywanie narzędzia, jakim jest gender budgeting, konieczne jest spełnienie kilku podstawowych warunków jego stosowania:

  • zadaniowa struktura budżetu,
  • budżet jest traktowany jako narzędzie odpowiadające na potrzeby życiowe i spełniające oczekiwania osób z niego korzystających (obywatelek/li, odbiorców/czyń działań, programów, projektów),
  • bieżący monitoring wydatkowania środków, wdrażanie postulatów zmian płynących z ewaluacji,
  • segregacja danych ze względu na płeć.

Choć pierwotnie gender budgeting było jako narzędzie używane w odniesieniu do budżetów krajowych czy regionalnych, stosunkowo łatwo można przenieść jego zastosowanie do projektów społecznych z ich budżetami. Pozwala to na ocenę wpływu oddziaływania projektów na sytuację i mężczyzn, a w dłuższej perspektywie – na zaplanowanie i realizację działań sprzyjających wyrównaniu pozycji kobiet i mężczyzn w społecznościach.

Budżetowanie pod kątem płci oznacza w projektach:

  1. przeznaczenia środków projektowych z podziałem na płeć osób, które korzystają ze wsparcia w ramach projektów – sprawdzamy, czy rozkład budżetu na kobiety i mężczyzn odpowiada potrzebom kobiet i mężczyzn zdiagnozowanym na etapie tworzenia projektu,
  2. budżetowanie środków niezbędnych, by odpowiedzieć na potrzeby praktyczne lub / i strategiczne kobiet i mężczyzn,
  3. włączanie w budżet projektu działań skierowanych konkretnie na realizację działań związanych z równościa płci na poziomie projektu.
Opracowane przez: Natalia Sarata
Fundacja Przestrzeń Kobiet
Przesłanki Płeć
Obszar Ekonomia

Źródła

Publikacje z zakresu