Słownik

Antydyskryminacja / przeciwdziałanie dyskryminacji

Przeciwdziałanie dyskryminacji to szereg działań polegających na zapobieganiu nierównemu traktowaniu osób ze względu na ich przynależność do grup mniejszościowych. Działania antydyskryminacyjne mogą być prowadzone zarówno na poziomie indywidualnym, jak i instytucjonalnym/organizacyjnym. Wśród tych drugich można wyróżnić działania realizowane na poziomie międzynarodowym (np. inicjatywy Komisji Europejskiej, Organizacji Narodów Zjednoczonych, Międzynarodowej Organizacji Pracy czy Rady Europy), działania na poziomie krajowym (np. powołanie Pełnomocnika Rządu ds. Równego Traktowania czy tworzenie prawa antydyskryminacyjnego) oraz działania organizacji pozarządowych, partnerów społecznych czy grup nieformalnych. Te ostatnie często realizowane są przy udziale osób z grup dyskryminowanych i w odpowiedzi na konkretne problemy i potrzeby związane z pojawiającymi się w społeczeństwie przejawami dyskryminacji. Duża grupa organizacji koncentruje się na przeciwdziałaniu dyskryminacji ze względu na jedną z przesłanek (np. Fundacja Feminoteka, Centrum Praw Kobiet, Stowarzyszenie Kobiet KONSOLA – płeć, Stowarzyszenie Romów w Polsce, Interkulturalni.Pl, Muzeum Historii Żydów Polskich, Stowarzyszenie CZULENT– mniejszości narodowe i etniczne, Kampania Przeciw Homofobii czy Stowarzyszenie Lambda Warszawa – orientacja seksualna, Fundacja Trans-Fuzja - transseksualność, Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym - niepełnosprawność intelektualna, Transportowe Usługi Specjalistyczne TUS czy Fundacja Pomocy Informatykom i Matematykom Niepełnosprawnym Ruchowo - niepełnosprawnośc ruchowa, Polski Związek Głuchych - niepelnosprawnośc sensoryczna), są także organizacje i inicjatywy, których celem jest budowanie szacunku dla różnorodności i przeciwdziałanie uprzedzeniom i dyskryminacji w szerokim ujęciu (np. Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej, Fundacja Autonomia, Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego czy Fundacja Forum na rzecz Różnorodności Społecznej).

Przyczyną dyskryminacji najczęściej są stereotypy i uprzedzenia, a także brak wiedzy o grupach wykluczonych i dyskryminowanych. W tym kontekście ważnym elementem działań przeciw dyskryminacji jest edukacja antydyskryminacyjna, definiowana jako świadome działanie podnoszące wiedzę, umiejętności i wpływające na postawy, które ma na celu przeciwdziałanie dyskryminacji i przemocy motywowanej uprzedzeniami oraz wspieranie równości i różnorodności.

Duża grupa działań antydyskryminacyjnych koncentruje się zatem na budowaniu świadomości dotyczącej różnorodności, postawy akceptacji i szacunku dla osób z grup mniejszościowych, przeciwdziałaniu stereotypom i uprzedzeniom. W ramach tych przedsięwzięć buduje się także wiedzę na temat mechanizmów stereotypizacji i dyskryminacji, uświadamia, które zachowania są dyskryminacją. Formy przeciwdziałania dyskryminacji mogą być bardzo różne: szkolenia, warsztaty, treningi, seminaria, konferencje, akcje promocyjne, informacyjne, kampanie społeczne, projekcje filmowe, marsze równości, manify, projekty edukacyjne, publikacje i inne. Działanie te bywają adresowane do ogółu społeczeństwa, a także bezpośrednio do poszczególnych grup społecznych czy zawodowych (nauczycielki/le, policjantki/policjanci, pracownice/cy samorządów, ministerstw, młodzież gimnazjalna itp).

Jako element przeciwdziałania dyskryminacji wskazuje się także zdecydowane reagowanie na wszelki jej przejawy, zwłaszcza przez osoby pełniące funkcje publiczne, w tym powołane do tego właśnie, czyli Pełnomocniczkę Rządu ds. Równego Traktowania czy Rzecznika Praw Obywatelskich. Reagowanie na poziomie indywidualnym zależy od decyzji każdej osoby – bez względu na to, czy jest osobą dyskryminowaną, czy świadkiem/świadkinią dyskryminacji. Z jednej strony reakcja w sytuacji dyskryminacji może spowodować nieprzyjemności, jednocześnie jednak brak reakcji i milczenie stanowi przyzwolenie na dyskryminację.

Komisja Europejska wyróżnia szereg działań koniecznych do prowadzenia w obszarze przeciwdziałania dyskryminacji, realizowanych zarówno na poziomie UE, jak i poszczególnych państw członkowskich:

- upowszechnianie wiedzy o dyskryminacji i podnoszenie świadomości społecznej na temat i obowiązków obywatelek/obywateli, a także korzyści płynących z różnorodności;
- wspieranie podmiotów pośredniczących, czyli organizacji pozarządowych, partnerów społecznych i organów ds. równości, w celu zwiększenia ich zdolności do zwalczania dyskryminacji;
- wspieranie rozwoju polityki na szczeblu krajowym oraz zachęcanie do wymiany dobrych praktyk pomiędzy krajami UE;
- szkolenia antydyskryminacyjne, prowadzące do realnych zmian w obszarze przeciwdziałania dyskryminacji;
- działania na rzecz promowania zarządzania różnorodnością w przedsiębiorstwach, w odpowiedzi na zwiększającą się różnorodność społeczną.

Opracowane przez: Małgorzata Jonczy-Adamska
Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej

Źródła

Publikacje z zakresu