Słownik

Łańcuch dyskryminacji

Łańcuch dyskryminacji to mechanizm opisujący zależności przyczynowo-skutkowe między stereotypamiuprzedzeniami i dyskryminacją.

Pierwsze ogniwo łańcucha dyskryminacji stanowią stereotypy, czyli uproszczone przekonania dotyczące grupy społecznej lub jej członkini/członka, wyróżnionych na podstawie jednej cechy, np. płci, wieku, narodowości, wyznania, orientacji psychoseksualnej. Stereotyp przypisuje pewne cechy, zachowania, role społeczne wszystkim członkiniom / członkom grupy społecznej, której dotyczy, zacierając przy tym różnice indywidualne pomiędzy tymi osobami. Stereotypy są zatem rozpowszechnionymi w danej grupie opiniami i przekonaniami, których obiektami są inne grupy społeczne czy kulturowe.

Jeżeli do stereotypów, czyli przekonań na temat jakiejś grupy, dodamy emocje, powstaje uprzedzenie. Uprzedzeniem nazywamy wrogą, negatywną ocenę lub osąd jakiejś grupy społecznej, wyróżnionej na podstawie jednej cechy, opartą wyłącznie na przynależności osób do tej grupy. Ocena ta jest tendencyjna, oparta na rzeczywistych lub wyobrażonych właściwościach członkiń / członków grupy.

Trzeci element łańcucha to właśnie dyskryminacja, czyli nierówne, gorsze traktowanie jakiejś osoby, tylko na podstawie jej przynależności do pewnej grupy, wyróżnionej na podstawie jednej cechy, najczęściej wynikające ze stereotypów i uprzedzeń. Oznacza niewłaściwe, wybiórcze, krzywdzące, nieuzasadnione i niesprawiedliwe traktowanie poszczególnych jednostek z powodu ich przynależności grupowej. Warunkiem powstania dyskryminacji jest posiadanie władzy, czyli możliwości i umiejętności narzucania innym osobom swojej woli, wynikająca z formalnej lub nieformalnej relacji w grupie, instytucji, strukturze.

Symbolicznie – stereotyp i uprzedzenie tkwią w głowie, dyskryminacja jest ujawnieniem ich na zewnątrz, zachowaniem (lub powstrzymaniem się od niego), opierającym się najczęściej na przekonaniach i ocenach dotyczących określonej grupy.

Np. stereotypem będzie przekonanie, że wszystkie wszyscy Romowie i Romki są osobami słabo wykształconymi i nieuczciwymi. Uprzedzeniem będzie negatywna ocena i nastawienie do wszystkich Romów i Romek, nazywane romofobią. Do dyskryminacji dojdzie, kiedy nie przyjmiemy do pracy Roma czy Romki, kierując się wyłącznie swoimi uprzedzeniami, a nie oczekiwanymi kompetencjami przyszłej pracownicy/pracownika.

Opracowane przez: Małgorzata Jonczy-Adamska
Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej

Źródła

Publikacje z zakresu