Słownik

Analiza 3R / 4R, analiza "czterech kroków"

Są to metody analizy pod kątem płci (gender analysis), służącej ujawnieniu różnic w położeniu kobiet i mężczyzn w danym obszarze problemowym, a także przeanalizowaniu ich w kontekście sytuacji społeczno-kulturowej obu płci.

Metoda analizy 3R została opracowana w Szwecji i jest stosowana najczęściej w na poziomie samorządu lokalnego w celu sprawdzenia, czy dana decyzja lub projekt równo traktują przedstawicieli i przedstawicielki obu płci.

Jej stosowanie należy zacząć od analizy statystyk, wyników ankiet i innych źródeł w celu określenia udziału przedstawicielek/li każdej z płci, dystrybucji zasobów oraz określenia przyczyn ewentualnych nierówności i zaplanowania zmiany.

1R: Reprezentacja (Representation)

Pytanie kluczowe: Ile kobiet i mężczyzn bierze udział w projekcie i na jakim szczeblu?

Celem tej części analizy jest określenie udziału kobiet i mężczyzn w działaniach czy przedsięwzięciach związanych z analizowaną decyzją / projektem, np. jako użytkowników i użytkowniczek usług samorządowych. Chodzi o wpływ jaki każda z płci ma na podejmowanie decyzji, a dalszej konsekwencji czy te decyzje odpowiadają na potrzeby zarówno kobiet, jak i mężczyzn.

2R: Zasoby (Resources)

Pytanie kluczowe: Jak są dzielone zasoby pomiędzy kobiety i mężczyzn?

W tej części analizy gromadzi się dane na temat dystrybucji pieniędzy, czasu i przestrzeni pomiędzy kobiety i mężczyzn. Przykładowe pytania:

  • Ile czasu podczas narad zajmują przemówienia kobiet, a ile mężczyzn?
  • Ile czasu kobiety i mężczyźni poświęcają pracom nad przyjęciem budżetu (czy przedstawiciele obu płci mają taki sam wpływ na jego kształt i uwzględnianie potrzeb kobiet i mężczyzn)?
  • Ile zarabiają kobiety, a ile mężczyźni w administracji samorządowej (czy nie ma różnic w zarobkach na tych samych stanowiskach)?
  • Ile pieniędzy w ramach pomocy socjalnej dostają kobiety i mężczyźni?

3R: Realizacja (Realisation)

Pytanie kluczowe: Jak do tego doszło, że podział zasobów pomiędzy płciami jest taki, a nie inny?
Co można zrobić, aby to zmienić?
Celem tej części analizy jest określenie, bazując na zgromadzonych w pierwszych dwóch krokach danych ilościowych, przyczyn występujących nierówności oraz wypracowanie strategii zmiany na rzecz równości.

 

Metoda 4R to propozycja modyfikacji szwedzkiej metody 3R, której nazwa pochodzi do angielskich słów:

  1. Representation – Reprezentacja – gromadzenie danych ilościowych
  2. Resources – Zasoby (Rozdział zasobów) – gromadzenie danych ilościowych
  3. Reality – Rzeczywistość – analiza jakościowa
  4. Recommendation – Rekomendacje – analiza jakościowa

Zasadnicza różnica polega na podzieleniu ostatniego etapu na dwie wyraźne części – wyraźnym rozdzieleniu części analizy dotyczącej poszukiwania przyczyn, mechanizmów, wzorców powodujących nierówności, od części związanej z planowaniem zmiany. Dopiero w momencie zidentyfikowania przyczyn nierówności możliwe jest przejście do projektowania działań, które pozwalają w pełni odpowiedzieć na problemy i potrzeby, jednocześnie uwzględniając różnice pomiędzy funkcjonowaniem kobiet i mężczyzn, a także specyficzne przyczyny nierówności.

___________________________________________________________

Analiza 4 kroków (analiza „cztery kroki”)

Metoda analizy pod kątem płci, zaprojektowana przez polskie ekspertki, Maję Brankę, Katarzynę Sekutowicz i Małgorzatę Dymowską na potrzeby szkoleń z zakresu wdrażania perspektywy równości płci w projektach realizowanych w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki.

Metoda składa się z czterech części, w których – podobnie jak we wcześniejszych metodach 3R/4R – prowadzimy analizę ilościową i jakościową, odpowiadając na pytania „Jak jest?”, „Dlaczego tak jest” i „Co można zmienić?”.

 

Krok 1 – REPREZENTACJA

Główny cel: zebranie danych posegregowanych ze względu na płeć.

  • Ile jest kobiet, ilu mężczyzn w danym obszarze?
  • Jak dane te zmieniają się w czasie?
  • Jaka jest struktura grupy kobiet, a jaka mężczyzn pod kątem m.in. wieku, wykształcenia, stażu pracy, czasu pozostawania bez pracy, kwalifikacji, itp.
  • Kto i gdzie mieszka?
  • Jak kształtuje się popyt na pracę/usługi/branże itp.?

Krok 2 – PORTRET UCZESTNIKA/UCZESTNICZKI

Główny cel: zbudowanie całościowego obrazu „przeciętnego uczestnika”, „przeciętnej uczestniczki” projektu / przedsięwzięcia w danym obszarze, w taki sposób, aby uwzględnić zarówno wymiar zawodowy, jak i prywatny – zidentyfikować role płci.

  • Kto się zajmuje dziećmi i innymi osobami zależnymi? Kto i kiedy ma wolny czas?
  • Kto i gdzie mieszka? Kto posiada prawo do lokalu mieszkaniowego?
  • Kto i w jakim stopniu korzystał z dotychczasowych form wsparcia? Z jaką efektywnością?
  • Kto, czy i gdzie pracuje? Na podstawie jakiej umowy jest zatrudniony? Kto pracuje „na czarno”? Kto zajmuje jakie stanowiska? Ile kto przeciętnie zarabia w danej branży?
  • Na jakie problemy i trudności napotykają mężczyźni, a na jakie kobiety w swoim życiu społeczno-zawodowym?
  • Kto posiada własny samochód? Kto częściej korzysta z publicznych środków transportu?
  • Kto korzysta z jakich źródeł informacji? Kto ma dostęp do internetu? Kto i jak się uczy?

Krok 3 – PRZYCZYNY ZAISTNIAŁEJ SYTUACJI

Główny cel – identyfikacja barier równości w danym obszarze.

  • Dlaczego tak jest? Jakie są zależności między położeniem kobiet i mężczyzn a społecznymi rolami przypisywanymi kobietom i mężczyznom? Jakie wzorce zachowań/mechanizmy społeczne możemy zauważyć?
  • Kto ma wpływ na zmianę w danym obszarze? Jakie organizacje? Jakie instytucje? Kto podejmuje decyzje?
  • Jakie są bariery równości w danym obszarze? Jakie są bariery, które w szczególnym stopniu dotyczą kobiet, a jakie dotyczą mężczyzn?
  • Które z barier są kluczowe i dopiero ich likwidacja spowoduje trwałą zmianę sytuacji danej płci?

Krok 4 – POTRZEBY KOBIET I MĘŻCZYZN

Główny cel – identyfikacja specyficznych potrzeb kobiet i mężczyzn.

  • Jakie są potrzeby kobiet, a jakie mężczyzn w związku z zaistniałą sytuacją w danym obszarze? Jakie są potrzeby praktyczne, bieżące, które należy rozwiązać w pierwszej kolejności? Jakie potrzeby są raczej strategiczne, długofalowe, których uwzględnienie zapewni trwałą poprawę sytuacji kobiet i mężczyzn?
  • Jak możemy uwzględnić te potrzeby planując projekt / działanie / podejmując decyzję?
Opracowane przez: Małgorzata Jonczy-Adamska
Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej
Przesłanki Płeć

Źródła

Publikacje z zakresu