Słownik

Ableizm

Jest terminem zaczerpniętym z języka angielskiego (ableism, disableism, handicapism) i opisuje:
a) przekonanie, że niepełnosprawność jest czymś negatywnym, co w miarę możliwości powinno być leczone, naprawiane lub eliminowane,
b) zestaw przekonań i zachowań, które zmierzają do nierównego lub zróżnicowanego traktowania osoby ze względu na faktyczną bądź spodziewaną niepełnosprawność.
Na zjawisko dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność ogromny wpływ ma sposób w jaki definiuje się samą niepełnosprawność (model medyczny versus model społeczny).

Inaczej mówiąc ableizm to przekonanie, że jednostki niepełnosprawne są gorsze i stoją niżej w hierarchii wartości niż osoby pełnosprawne; to postawa większości społeczeństwa pełnosprawnego w stosunku do niepełnosprawnej mniejszości, zabarwiona negatywnie na podstawie dyskryminujących stereotypów.

Pozostałością funkcjonującego przez wieki ableizmu w Polsce są nadal funkcjonujące:
- specjalistyczne placówki edukacyjne lub indywidualne nauczanie jako zwyczajowy system edukacji dostępny dla dzieci niepełnosprawnych
- zakłady pracy chronionej zatrudniające również osoby niepełnosprawne, które z powodzeniem mogły by podjąć zatrudnienie na otwartym rynku pracy
- system wsparcia dla osób niepełnosprawnych na rynku pracy nie uwzględniający indywidualnych potrzeb a wskazujący na ułomność przedstawicieli tej grupy społecznej (dofinansowanie wynagrodzeń, wydłużone urlopy, w wielu wypadkach krótszy dzień pracy wynikają jedynie z grupy inwalidzkiej osoby niepełnosprawnej a nie z jej realnych możliwości).

Pierwszym dokumentem w Polsce odchodzącym w pełni od definicji medycznej na rzecz definicji społecznej niepełnosprawności jest ratyfikowana przez Prezydenta RP w dniu 6 września 2012 Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

Opracowane przez: Małgorzata Peretiatkowicz-Czyż i Piotr Todys
Fundacja TUS

Źródła

Publikacje z zakresu